Ponure twarze pod piramidą

We gingen naar buiten. Onderweg kwamen we tientallen mensen tegen die naar de piramide liepen. Wij hadden een andere taak: de robot meenemen en zo snel mogelijk opnieuw programmeren. We haalden hem op en gingen terug naar onze werkplek. Schiza kwam bij ons lopen en begon over dingen die ik voor haar hallucinaties hield. ‘Weten jullie waar die mensen naartoe gaan? Jullie zijn in gevaar. Straks komen ze naar jullie.’ Waarom zouden ze dat doen? ‘Wie bedenkt samen met de leider al die nieuwe regels, zonder iemand iets te vragen?’ antwoordde ze.

Wyszliśmy na zewnątrz. Po drodze mijaliśmy dziesiątki ludzi idących do piramidy. Mieliśmy inne zadanie: zabrać robota i jak najszybciej go przeprogramować. Wzięliśmy go i wróciliśmy do naszego miejsca pracy. Dołączyła Schiza i zaczęła opowiadać o rzeczach, które uważałem za jej halucynacje. „Wiecie, dokąd idą ci ludzie? Jesteście w niebezpieczeństwie. Zaraz przyjdą do was.” Dlaczego mieliby to zrobić? „Kto wymyśla z wodzem wszystkie nowe zasady, nikogo nie pytając o zdanie?” — odpowiedziała.

Ik zei dat we alles voor hun eigen bestwil deden. Misschien was er een feest of een groot ritueel. We waren buiten de grens geweest en hadden vast iets gemist. Schiza wees op hun sombere gezichten. Ging iemand zo naar een feest? Ik maakte een flauwe vergelijking met depressie: mensen konden hun verdriet achter een glimlach verbergen, dus misschien verborgen deze mensen hun vreugde achter een somber gezicht. Alles ging goed, hield ik vol. De robots zouden ons zo meteen uitleggen hoe alles opgelost kon worden. Daar vertrouwde ik op.

Powiedziałem, że wszystko robimy dla ich dobra. Może było święto albo wielki rytuał. Byliśmy poza granicą i zapewne coś nas ominęło. Schiza wskazała ich ponure twarze. Czy tak idzie się na święto? Wymyśliłem kiepskie porównanie do depresji: ludzie potrafią ukrywać smutek za uśmiechem, więc może ci ukrywali radość za ponurą miną. Upierałem się, że wszystko jest dobrze. Roboty zaraz wyjaśnią nam, jak wszystko rozwiązać. W to wierzyłem.

Binnen vroeg ik meteen naar het rapport. Volgens de robot was de algemene economische situatie stabiel, als we ons volk en de buren samen bekeken. Er was van buitenaf niets gebeurd dat het geheel had verstoord. Wilde ik ook de verschillen binnen het systeem horen? Natuurlijk. Ik wilde weten wat we moesten veranderen om een perfect evenwicht te bereiken. Dat was volgens hem onmogelijk, tenzij bepaalde dingen altijd gelijk bleven. Het aantal geboorten en sterfgevallen zou bijvoorbeeld steeds hetzelfde moeten zijn. Ik vroeg om een uitleg die zelfs een kind kon begrijpen.

W środku od razu zapytałem o raport. Według robota ogólna sytuacja gospodarcza była stabilna, jeśli rozpatrywaliśmy nasze plemię i sąsiadów razem. Z zewnątrz nie wydarzyło się nic, co zakłóciłoby całość. Czy chciałem poznać także różnice wewnątrz systemu? Oczywiście. Chciałem wiedzieć, co zmienić, aby osiągnąć idealną równowagę. Jego zdaniem było to niemożliwe, chyba że pewne rzeczy pozostawałyby stałe. Na przykład liczba narodzin i zgonów musiałaby być zawsze taka sama. Poprosiłem o wyjaśnienie zrozumiałe nawet dla dziecka.

De robot gaf een eenvoudig voorbeeld. Als iemand stierf, daalde in zijn model de vraag naar goederen. Bij een geboorte steeg die vraag. Dat kon prijzen en vervolgens werkgelegenheid veranderen. Hij begon over werkloosheid, maar Xox onderbrak hem. Mensen zonder werk kregen volgens zijn spottende grap meer kinderen. ‘Wat doen mensen als ze niets te doen hebben, Schiza?’ vroeg hij. Zij wilde geen commentaar geven. Xox beweerde lachend dat die kinderen het evenwicht vanzelf zouden herstellen. Daarna wilde hij vooral de conclusies horen. Het werd laat en hij wilde slapen.

Robot podał prosty przykład. Jeśli ktoś umierał, w jego modelu spadał popyt na dobra. Przy narodzinach popyt rósł. To mogło zmieniać ceny, a następnie zatrudnienie. Zaczął mówić o bezrobociu, lecz Xox mu przerwał. Według jego szyderczego żartu ludzie bez pracy mieli więcej dzieci. „Co robią ludzie, kiedy nie mają nic do roboty, Schiza?” — zapytał. Odmówiła komentarza. Xox ze śmiechem stwierdził, że te dzieci same przywrócą równowagę. Potem chciał już przede wszystkim usłyszeć wnioski. Robiło się późno i zamierzał iść spać.

Het voorstel van de robot was duidelijk: geld lenen bij het buurvolk en daarmee onderwijs betalen. Binnenkort zou niemand meer de robots kunnen programmeren of de financiën kunnen regelen. Het schouwspel leverde geld op, maar maakte de mensen volgens zijn analyse steeds minder zelfstandig in hun denken. Het moest verdwijnen. Als een virus de machines beschadigde, zou de samenleving niet meer op eigen kracht kunnen herstellen. Er konden verdeeldheid en oorlogen volgen. Voor de veiligheid moesten de robots zichzelf ook kunnen programmeren. Wat als Xox door zijn gebruik van paddenstoelen zijn werk niet meer kon doen?

Propozycja robota była jasna: pożyczyć pieniądze od sąsiadów i sfinansować edukację. Wkrótce nikt nie będzie potrafił programować robotów ani prowadzić finansów. Widowisko przynosiło dochód, ale według jego analizy ludzie przez nie coraz mniej samodzielnie myśleli. Należało je zlikwidować. Gdyby wirus uszkodził maszyny, społeczeństwo nie zdołałoby odbudować się własnymi siłami. Mogłyby nastąpić podziały i wojny. Dla bezpieczeństwa roboty powinny również umieć same się programować. Co by się stało, gdyby Xox przez używane grzyby nie mógł już pracować?