Roboty, zaufanie i pożyczone owoce

De leider heeft nog vragen over onze robots. Kunnen ze zich tegen mensen keren? Ik zeg van niet. Ze zijn gebouwd om te helpen en kunnen snel leren. Mijn vriend begrijpt de taal van de buren nu al. Maar de leider wijst op de man die klappen kreeg. ‘Dus ze gebruiken wel geweld?’ Ik leg uit dat de robot op geweld reageert. Hij had de man kunnen doden, maar vond dat niet nodig. Volgens mij kiest hij in korte tijd de beste oplossing.

Wódz ma jeszcze pytania o nasze roboty. Czy mogą zwrócić się przeciw ludziom? Mówię, że nie. Zostały zbudowane do pomocy i szybko się uczą. Mój kolega już rozumie język sąsiadów. Ale wódz wskazuje na człowieka, który dostał ciosy. „Czyli jednak stosują przemoc?” Wyjaśniam, że robot odpowiada na przemoc. Mógł zabić mężczyznę, lecz nie uznał tego za potrzebne. Moim zdaniem w krótkim czasie wybiera najlepsze rozwiązanie.

Juist dat maakt de leider ongerust. Als machines zelf denken, kunnen ze misschien besluiten dat minder mensen beter is voor het voortbestaan van de groep. Ik vertel dat een vrouw van ons schip onlangs per ongeluk een robot vernielde. De andere robots vielen ons toen niet aan. Zo zijn ze geprogrammeerd, zeg ik. Bovendien hebben ze mensen nodig om nieuwe robots te maken. ‘Kunnen ze dat niet zelf?’ vraagt hij. Ik antwoord dat wij hun programma's nog kunnen controleren. Hij lijkt niet helemaal overtuigd, maar de situatie vraagt volgens hem om snelle oplossingen.

Właśnie to niepokoi wodza. Jeśli maszyny samodzielnie myślą, może uznają, że mniejsza liczba ludzi lepiej służy przetrwaniu grupy. Opowiadam, że pewna kobieta z naszego statku niedawno przypadkiem zniszczyła robota. Inne roboty wtedy nas nie zaatakowały. Tak zostały zaprogramowane, mówię. Poza tym potrzebują ludzi do budowy nowych robotów. „Nie mogą zrobić tego same?” — pyta. Odpowiadam, że nadal możemy kontrolować ich programy. Nie wygląda na całkiem przekonanego, ale sytuacja jego zdaniem wymaga szybkich rozwiązań.

Hij geeft ons opdracht de gevangene naar de grens te brengen. We mogen hem niets doen. Hij moet daar veilig aankomen. Wij laten hem bij de poort vrij. Daarna moeten we nog terug naar de gewonde vrouw. Ook moet ik de sjamane vertellen dat ze een stevig hek nodig heeft. Er moeten robots naar de grens, en ik moet kijken hoe onze bouwplaats ervoor staat. Mijn vrienden bouwen al huizen. Als dit zo doorgaat, heb ik straks voor iedereen gewerkt, maar zelf nog geen huis.

Poleca nam odprowadzić więźnia do granicy. Nie wolno nam nic mu zrobić. Ma dotrzeć tam bezpiecznie. Przy bramie wypuszczamy go na wolność. Potem musimy jeszcze wrócić do rannej kobiety. Powinienem też powiedzieć szamance, że potrzebuje solidnego ogrodzenia. Roboty trzeba wysłać na granicę, a ja muszę sprawdzić, jak wygląda nasz plac budowy. Moi znajomi już stawiają domy. Jeśli tak dalej pójdzie, popracuję dla wszystkich, lecz sam nadal nie będę miał domu.

Eerst wil ik iets eten. Mijn maag is leeg. Bij een kraam vraag ik of ik bananen en wat zure bessen kan lenen. Morgen zal ik iets terugbrengen. De verkoopster gaat akkoord, maar wil drie potten voor water. Er is nog een voorwaarde: de afspraak hangt af van de waarde van hout. ‘Vandaag zijn drie potten twee stukken hout waard. Als het morgen vier stukken worden, wil ik zes potten,’ hoor ik. Hout wordt meer waard en is volgens de verkoopster een veilige maatstaf.

Najpierw chcę coś zjeść. Mam pusty żołądek. Przy straganie pytam, czy mogę pożyczyć banany i trochę kwaśnych jagód. Jutro coś przyniosę w zamian. Sprzedawczyni się zgadza, lecz chce trzech naczyń na wodę. Jest jeszcze warunek: umowa zależy od wartości drewna. „Dziś trzy naczynia są warte dwa kawałki drewna. Jeśli jutro zrobią się z tego cztery kawałki, chcę sześciu naczyń” — słyszę. Drewno drożeje i zdaniem sprzedawczyni jest bezpieczną miarą wartości.

‘En als ik het morgen niet kan regelen? Mag het ook overmorgen?’ vraag ik. Dat kan. Maar elke vijf dagen komt er een extra pot bij. Ik bedank de verkoopster en beloof mijn best te doen. Pas daarna denk ik beter over de voorwaarden na. Door mijn honger heb ik nauwelijks onderhandeld. Hoeveel werk zal dit beetje eten mij kosten? Als hout plotseling veel duurder wordt, groeit ook mijn schuld. Ik hoop dat ik morgen gewoon drie potten kan brengen en dat daarmee alles klaar is.

„A jeśli nie załatwię tego na jutro? Może być pojutrze?” — pytam. Może. Ale co pięć dni dochodzi kolejne naczynie. Dziękuję sprzedawczyni i obiecuję się postarać. Dopiero potem dokładniej zastanawiam się nad warunkami. Przez głód prawie nie negocjowałem. Ile pracy będzie mnie kosztować ta odrobina jedzenia? Jeśli drewno nagle bardzo zdrożeje, wzrośnie też mój dług. Mam nadzieję, że jutro po prostu przyniosę trzy naczynia i na tym wszystko się skończy.