Obowiązek, którego maszyna nie przejmie?

Nu de verbinding weg was, konden we weinig meer doen. We keerden naar de stad terug, maar de uitleg van de robot liet mij niet los. Als deze technologie werkelijk een bedreiging voor ons vormde, zoals in rampenfilms, waarom had zij ons dan nog niet vernietigd? De eerste honderd humanoïden hadden daar volgens mijn sombere berekening al toe in staat moeten zijn. Ik herinnerde mij hoe snel ze tijdens de strijd met de Tapirs hadden gehandeld. Een doel herkennen, richten, schieten: ongeveer een seconde. Mijn gedachten maakten er een afschuwelijke rekensom van, waarin aantallen mensen veranderden in aantallen seconden.

Gdy połączenie się urwało, niewiele mogliśmy zrobić. Wracaliśmy do miasta, ale wyjaśnienie robota nie dawało mi spokoju. Jeśli ta technologia naprawdę nam zagrażała, jak w filmach katastroficznych, dlaczego jeszcze nas nie zniszczyła? Według moich ponurych obliczeń już pierwsza setka humanoidów powinna być do tego zdolna. Przypomniałem sobie, jak szybko działały podczas walki z Tapirami. Rozpoznać cel, namierzyć, strzelić: około sekundy. Myśli zamieniały to w straszny rachunek, w którym liczby ludzi stawały się liczbami sekund.

Natuurlijk lagen mensen verspreid over de wereld en hadden de machines niet onbeperkt munitie. De troost was dus dat het misschien een paar dagen zou duren. Maar waarom lieten ze ons leven? Omdat wij grondstoffen wonnen? Dat konden zij beter. Omdat we hen programmeerden? Dat konden ze inmiddels zelf. Leren deden ze sneller dan wij, en als ze zichzelf konden voortbrengen, zouden ze zichzelf waarschijnlijk ook kunnen repareren. Ik vond die theorieën uiteindelijk onzinnig en wilde liever aan mijn verkiezingstoespraak denken. Toch had ik op geen van mijn eigen vragen een overtuigend antwoord gevonden.

Oczywiście ludzie byli rozproszeni po świecie, a maszyny nie miały nieograniczonej amunicji. Pocieszeniem było więc to, że potrwałoby to może kilka dni. Ale dlaczego pozwalały nam żyć? Ponieważ wydobywaliśmy surowce? Robiły to lepiej. Ponieważ je programowaliśmy? Teraz potrafiły same. Uczyły się szybciej od nas, a jeśli umiałyby się wytwarzać, zapewne mogłyby także się naprawiać. W końcu uznałem te teorie za niedorzeczne i wolałem pomyśleć o przemówieniu wyborczym. Mimo to nie znalazłem przekonującej odpowiedzi na żadne własne pytanie.

Toen we tussen de bomen vandaan kwamen, viel het zonlicht recht op ons gezicht. Het gaf mij meteen wat nieuwe energie. Ik verwonderde mij erover dat een ster op zo'n enorme afstand, door processen tussen minuscule deeltjes, leven en zelfs een beter humeur mogelijk maakte. Xox dacht nog aan Schiza. Hoe hadden we kunnen vergeten dat ze niet in de zon moest gaan zitten? Een volgende keer zouden we slimmer zijn, zei ik. Maar wat deden we eigenlijk om slimmer te worden? Volgens hem moest je je hersenen onderhouden zoals een spier. De robots namen ons bijna al het werk uit handen.

Kiedy wyszliśmy spomiędzy drzew, słońce zaświeciło nam prosto w twarz. Od razu poczułem trochę nowej energii. Zdumiewało mnie, że gwiazda z tak ogromnej odległości, dzięki procesom między drobnymi cząstkami, umożliwia życie, a nawet lepszy nastrój. Xox nadal myślał o Schizie. Jak mogliśmy zapomnieć, że nie powinna siadać na słońcu? Następnym razem będziemy mądrzejsi, powiedziałem. Ale co właściwie robiliśmy, aby zmądrzeć? Według niego o mózg trzeba było dbać jak o mięsień. Roboty wyręczały nas w niemal wszystkich obowiązkach.

Misschien zouden onze hersenen zonder taken steeds slechter werken, opperden we. Xox zag echter één plicht die een robot nooit kon overnemen. Wat zou ik doen als ik op een onbewoond eiland achterbleef met de lelijkste vrouw ter wereld? Ik maakte er een grove grap van. Hij antwoordde dat zij als enige vrouw tegelijk de mooiste zou zijn. Schoonheid hing van het vergelijkingspunt af. Ik vond vervolgens dat zelfs voortplanting door een robot geregeld zou kunnen worden. Ik herhaalde een gerucht dat in Zweden de helft van de vrouwen sperma via internet bestelde en geen partner nodig had. Xox trok de grap door: volledige automatisering.

Zastanawialiśmy się, czy bez zadań nasze mózgi nie zaczną działać coraz gorzej. Xox widział jednak jeden obowiązek, którego robot nigdy nie przejmie. Co zrobiłbym, zostając na bezludnej wyspie z najbrzydszą kobietą świata? Odpowiedziałem grubym żartem. Odparł, że jako jedyna kobieta byłaby jednocześnie najpiękniejsza. Uroda zależała od punktu odniesienia. Uznałem z kolei, że nawet rozmnażanie mógłby zorganizować robot. Powtórzyłem pogłoskę, jakoby w Szwecji połowa kobiet zamawiała spermę przez internet i nie potrzebowała partnera. Xox pociągnął żart dalej: całkowita automatyzacja.

Dan hadden we tenminste ontspanning nodig die inspanning van het verstand vroeg. Ik stelde ironisch een eenvoudig kaartspel voor. Xox bedoelde schaken. Of ik dat ooit had gedaan? Hij sprak met een meester, verzekerde ik hem. We zouden bij hem een partij spelen, liefst om iets, zodat er wat spanning was. Dat ik zou winnen, stond voor mij immers al vast. ‘We zullen zien,’ antwoordde hij. Zo veranderde een verontrustend gesprek op de terugweg in een uitdaging aan het schaakbord.

Potrzebowaliśmy więc przynajmniej rozrywki wymagającej wysiłku umysłowego. Ironicznie zaproponowałem prostą grę w karty. Xox miał na myśli szachy. Czy kiedykolwiek grałem? Rozmawiał z mistrzem, zapewniłem. Mieliśmy rozegrać u niego partię, najlepiej o coś, żeby pojawiły się emocje. Dla mnie przecież było już pewne, że wygram. „Zobaczymy” — odparł. Tak niepokojąca rozmowa w drodze powrotnej zmieniła się w wyzwanie przy szachownicy.