O świcie nad rzeką

De volgende ochtend staan we bij zonsopgang op. We pakken onze rugzakken met water en eten en gaan met de groep naar de rivier. Die ligt veel lager dan onze huizen. Met de zware rugzak moeten we een steile helling af. Na zo veel tijd zonder veel beweging vind ik dat behoorlijk moeilijk. Toch denk ik daar niet lang aan. Het uitzicht vraagt al mijn aandacht.

Następnego ranka wstajemy o świcie. Bierzemy plecaki z wodą i jedzeniem i razem z grupą idziemy nad rzekę. Leży znacznie niżej niż nasze domy. Z ciężkim plecakiem musimy zejść po stromym zboczu. Po tak długim czasie bez większego ruchu jest to dla mnie dosyć trudne. Mimo to nie myślę o tym długo. Widok przyciąga całą moją uwagę.

We lopen over een groene open plek naar beneden. Het water is zo helder dat ik de bodem van de rivier kan zien. Van boven lijkt het bijna alsof er helemaal geen water is. De zon komt net op. De lucht heeft rode en paarse kleuren. Bijna alles is stil; alleen een waterval verderop verbreekt de stilte. Zonder dat geluid zou deze plaats verlaten lijken. De laatste keer dat ik zoiets moois zag, was in Zwitserland.

Schodzimy przez zieloną polanę. Woda jest tak przejrzysta, że widzę dno rzeki. Z góry wygląda to prawie tak, jakby w ogóle nie było wody. Słońce właśnie wschodzi. Niebo przybiera czerwone i fioletowe kolory. Niemal wszystko milczy; tylko pobliski wodospad przerywa ciszę. Bez tego dźwięku miejsce wydawałoby się opuszczone. Ostatnio coś równie pięknego widziałem w Szwajcarii.

Toen dacht ik dat nergens op aarde nog zo'n plek bestond. Nu zie ik aan de andere kant van de rivier een groot gebergte. Op de hellingen woont de rest van het volk. De ramp was het einde van onze wereld, maar ook het begin van een nieuwe. Tot nu toe lijkt die veel beter. Zelfs de lucht voelt anders. Elke ademhaling doet iets met mij. Hoe vuil was de lucht die ik vroeger inademde eigenlijk?

Wtedy myślałem, że nigdzie na ziemi nie ma już takiego miejsca. Teraz po drugiej stronie rzeki widzę wielki masyw górski. Na zboczach mieszka reszta plemienia. Katastrofa była końcem naszego świata, ale też początkiem nowego. Jak dotąd ten wydaje się znacznie lepszy. Nawet powietrze jest inne. Każdy oddech coś we mnie porusza. Jak brudne było właściwie powietrze, którym dawniej oddychałem?

Ik ben nooit in Japan geweest. Toch heb ik gehoord dat je daar op sommige plaatsen betaalt om andere lucht in te ademen. Het voelt alsof ik nu op zo'n plek ben, helemaal gratis. Maar ik moet de dag niet te vroeg prijzen. Beneden wachten onze reisgenoten al met spullen die we nog moeten dragen. Iedereen kiest een wapen. Daarna lopen we langs de rivier en praten met de leider en zijn mensen over van alles.

Nigdy nie byłem w Japonii. Słyszałem jednak, że w niektórych miejscach płaci się tam za oddychanie innym powietrzem. Czuję się, jakbym właśnie przebywał w takim miejscu, zupełnie za darmo. Ale nie powinienem zbyt wcześnie chwalić dnia. Na dole czekają już towarzysze ze sprzętem, który jeszcze będziemy dźwigać. Każdy wybiera broń. Potem idziemy wzdłuż rzeki i rozmawiamy z wodzem oraz jego ludźmi o różnych rzeczach.

Er lopen ook vrouwen mee, met speren en bogen. Waarom zou mij dat verbazen? Vrouwen gingen in onze wereld ook jagen en werkten op het land. Vroeger moesten mannen en vrouwen samen voor hun boerderij zorgen om te overleven. Ik denk aan de ploeg, een van de eerste machines voor het werk op het land. Volgens de geschiedenis die ik ken, nam die een deel van het zware werk van vrouwen over.

Idą z nami również kobiety, z włóczniami i łukami. Dlaczego miałoby mnie to dziwić? W naszym świecie kobiety także polowały i pracowały na roli. Dawniej mężczyźni i kobiety musieli wspólnie zajmować się gospodarstwem, żeby przetrwać. Myślę o pługu, jednej z pierwszych maszyn do pracy na roli. Według znanej mi opowieści o historii przejął część ciężkiej pracy kobiet.

Maar minder werk maakte hen niet altijd blij, denk ik. Zonder die taken konden ze zich minder belangrijk voelen. Ik verbind dat in mijn hoofd met het begin van de strijd voor gelijke rechten. Hoe zit dat hier? Gaan de vrouwen mee omdat ze willen, of omdat ze moeten? Het tweede lijkt me niet waarschijnlijk. Als ik naar hen kijk, lijken ze nog meer zin in de jacht te hebben dan de mannen.

Ale mniej pracy nie zawsze je cieszyło, myślę. Bez tych zadań mogły czuć się mniej ważne. Łączę to w głowie z początkiem walki o równe prawa. Jak jest tutaj? Czy kobiety idą z nami, bo chcą, czy dlatego, że muszą? To drugie wydaje mi się mało prawdopodobne. Kiedy na nie patrzę, zdają się mieć jeszcze większą ochotę na polowanie niż mężczyźni.