Droga wskazana przez ryby

Iets raakt mijn been. Zijn het vissen? Even denk ik aan piranha’s, alsof we nog niet genoeg problemen hebben. Maar ik had hier eerder geen vissen gezien. Waar komen ze vandaan? Misschien is er onder water een opening naar buiten. Die gedachte geeft mij hoop. De doorgang kan te smal zijn of nergens naartoe leiden, maar hier wachten is ook gevaarlijk. We hebben licht nodig om de bodem te bekijken. Boven ons staan nog mannen met fakkels. Ik fluit zacht om hun aandacht te trekken en maak naar de vrouw een gebaar dat we moeten duiken.

Coś dotyka mojej nogi. Czy to ryby? Przez chwilę myślę o piraniach, jakbyśmy nie mieli już wystarczająco dużo problemów. Ale wcześniej nie widziałem tutaj ryb. Skąd przypłynęły? Może pod wodą jest otwór prowadzący na zewnątrz. Ta myśl daje mi nadzieję. Przejście może okazać się za wąskie albo prowadzić donikąd, lecz czekanie tutaj również jest niebezpieczne. Potrzebujemy światła, by obejrzeć dno. Nad nami nadal stoją mężczyźni z pochodniami. Cicho gwiżdżę, żeby zwrócić ich uwagę, i pokazuję kobiecie, że musimy zanurkować.

Het licht bereikt de plek waar ik kijk. Er is inderdaad een opening. We duiken tegelijk en een speer schiet langs ons heen. Daar had ik niet aan gedacht. Verderop zie ik licht aan het einde van een tunnel. We zwemmen ernaartoe. Het water is koel en mijn benen voelen steeds zwakker. Ik gebruik de stenen om mij vooruit te duwen. Uiteindelijk komen we buiten boven water. Aan de oever kunnen we even ademhalen. De ingang van de grot en de paden door de jungle zitten vol vijanden. Teruggaan kan niet, en de gewone weg naar de stad is evenmin veilig.

Światło dociera do miejsca, na które patrzę. Rzeczywiście jest tam otwór. Nurkujemy jednocześnie, a obok nas przelatuje włócznia. Tego nie przewidziałem. Dalej widzę światło na końcu tunelu. Płyniemy w jego stronę. Woda jest chłodna, a moje nogi stają się coraz słabsze. Odpycham się od kamieni, by przesuwać się naprzód. W końcu wynurzamy się na zewnątrz. Przy brzegu możemy na chwilę złapać oddech. Wejście do jaskini i ścieżki w dżungli są pełne wrogów. Nie możemy wrócić, a zwyczajna droga do miasta również nie jest bezpieczna.

We blijven verborgen. De vrouw vertelt dat ze de laatste tijd veel mensen wapens heeft zien kopen. Met het nieuwe geld namen ze bijlen, speren en pijlen mee. De verkopers waren blij: eindelijk konden ze veel verkopen. Ik herinner me dat er minder voedsel werd gekocht. Dat leek verklaarbaar. Met meer bijlen kun je hout hakken voor pijlen en daarna meer wild vangen. Sommige mensen zeiden zelfs dat het geld hen hielp plannen uit te voeren waarop ze al lang wachtten. Nu krijgen die woorden een heel andere betekenis.

Pozostajemy w ukryciu. Kobieta opowiada, że ostatnio widziała wielu ludzi kupujących broń. Za nowe pieniądze zabierali siekiery, włócznie i strzały. Sprzedawcy byli zadowoleni: wreszcie mogli dużo sprzedać. Przypominam sobie, że kupowano mniej jedzenia. Wydawało się to zrozumiałe. Mając więcej siekier, można narąbać drewna na strzały, a potem zdobyć więcej zwierzyny. Niektórzy mówili nawet, że pieniądze pomagają im realizować plany, na które od dawna czekali. Teraz te słowa nabierają zupełnie innego znaczenia.

Misschien heeft ons geld deze aanval mogelijk gemaakt. Zonder geld hadden ze steeds iets moeten ruilen om een wapen te krijgen. Dat zou langzamer zijn gegaan en iemand had misschien gemerkt wat er gebeurde. Nu konden ze in korte tijd grote hoeveelheden kopen. Wij waren zo tevreden over onze vernieuwing dat we niet goed keken waarvoor anderen haar gebruikten. Terwijl ik daarover nadenk, besef ik dat ik de naam van de vrouw niet eens weet. ‘Ik heet Xzy,’ zeg ik. ‘Arara,’ antwoordt ze. We hebben samen gevochten en bijna ons leven verloren voordat we ons aan elkaar voorstellen.

Być może to nasze pieniądze umożliwiły ten atak. Bez nich napastnicy musieliby za każdym razem coś wymieniać, żeby zdobyć broń. Trwałoby to dłużej i może ktoś zauważyłby, co się dzieje. Teraz mogli kupić duże ilości w krótkim czasie. Byliśmy tak zadowoleni z naszego wynalazku, że nie przyglądaliśmy się uważnie, do czego używają go inni. Rozmyślając o tym, uświadamiam sobie, że nawet nie znam imienia kobiety. „Jestem Xzy” — mówię. „Arara” — odpowiada. Walczyliśmy razem i niemal straciliśmy życie, zanim się sobie przedstawiliśmy.

De mensen in de stad verwachten waarschijnlijk geen aanval. Hoe kunnen we hen waarschuwen als we zelf niet door het bos kunnen? Het strand biedt misschien een andere kans. Daar ligt ons schip, met machines en mensen die ons kunnen helpen. Eerst moeten we het bereiken zonder gezien te worden. Arara kent de omgeving beter dan ik. We besluiten naar de kust te gaan, ook al ben ik moe en gewond. Er is nog tijd voordat het donker wordt. ‘Voor zonsondergang redden we het zeker,’ zeggen we. Met dat plan verlaten we onze schuilplaats.

Ludzie w mieście zapewne nie spodziewają się ataku. Jak ich ostrzec, skoro sami nie możemy przejść przez las? Może plaża daje inną szansę. Tam leży nasz statek, z maszynami i ludźmi, którzy mogą nam pomóc. Najpierw musimy do niego dotrzeć niezauważeni. Arara zna okolicę lepiej ode mnie. Postanawiamy ruszyć ku wybrzeżu, chociaż jestem zmęczony i ranny. Do zmroku zostało jeszcze trochę czasu. „Przed zachodem słońca na pewno zdążymy” — mówimy. Z takim planem opuszczamy kryjówkę.