Skrzypce i złudzenie wpływu

Adori hoopte tussen de voorraden een viool te vinden. Hij had vroeger een beetje leren spelen en wilde eindelijk verder oefenen. Ik protesteerde: violen deden me denken aan plechtige films waarin een ramp op komst was. Hij zou nog een robot uit het bos lokken! Of bedoelde ik een wolf? Adori antwoordde dat zo’n instrument nu eenmaal niet bestemd was voor talentloze mensen zoals ik. Hijzelf had vooral talent om me op de zenuwen te werken, vond ik. Hij dreigde van ’s morgens tot ’s avonds te spelen en zelfs met de viool in bed te gaan liggen. Dan zou ik oordoppen zoeken. Terwijl we elkaar plaagden, stelden we voor midden op het dek een vuur te maken.

Adori liczył, że wśród zapasów znajdzie skrzypce. Kiedyś trochę się uczył i chciał wreszcie ćwiczyć dalej. Zaprotestowałem: skrzypce kojarzyły mi się z podniosłymi filmami zapowiadającymi katastrofę. Jeszcze wywoła robota z lasu! A może chodziło mi o wilka? Adori odparł, że taki instrument po prostu nie jest dla beztalenci jak ja. Według mnie on sam miał przede wszystkim talent do grania mi na nerwach. Zagroził, że będzie grać od rana do wieczora, a nawet położy się ze skrzypcami do łóżka. Wtedy znajdę zatyczki do uszu. Przekomarzając się, zaproponowaliśmy rozpalenie ognia pośrodku pokładu.

Wie zou ons tegenhouden, de leider soms? Bij die gedachte stuurde ik hem een bericht: we bespraken enkele veranderingen en konden dus een tijdje wegblijven. Hij antwoordde vrijwel onmiddellijk. De voorstellen van de nieuwe regering waren werkelijk zo onzinnig als hun verkiezingsbeloften. Waarschijnlijk zou hij negentig procent moeten afwijzen, anders kreeg hij achteraf het verwijt dat hij de fouten niet had voorkomen. Ik wees erop dat ze hem dan van tegenwerking zouden beschuldigen. Dat zouden ze hoe dan ook doen, antwoordde hij. Ze zagen altijd maar de halve inhoud van het glas. Als de volgende verkiezingen weer aan ons waren, konden we dit spel nog honderd jaar voortzetten.

Kto miał nas powstrzymać — może wódz? Na tę myśl wysłałem mu wiadomość: omawiamy kilka zmian, więc możemy przez jakiś czas nie wracać. Odpowiedział niemal od razu. Propozycje nowej władzy rzeczywiście były równie niedorzeczne jak obietnice wyborcze. Prawdopodobnie będzie musiał odrzucić dziewięćdziesiąt procent, inaczej później zarzucą mu, że nie zapobiegł błędom. Zauważyłem, że wtedy oskarżą go o blokowanie. I tak to zrobią, odpisał. Zawsze widzą tylko połowę szklanki. Jeżeli następne wybory znów będą nasze, możemy ciągnąć tę grę przez sto lat.

Om te voorkomen dat de bevolking ons vergat, had hij de timmerman een telefoon gegeven. Die verbleef nog in het ziekenhuis, maar beschikte over genoeg fantasie om berichten te verzinnen. Wij zetten een vat oude wijn bij het vuur en gingen in een kring zitten. Achter ons stonden de containers met onze vroegere bedden; voor ons lag de lege oceaan. Adori had zijn viool gevonden. Zijn onzuivere tonen waren verrassend goed te verdragen en droegen zelfs bij aan de sfeer. Een dag werd twee dagen, vervolgens werden het weken. We konden onszelf onderhouden. Af en toe gebruikten we onze telefoons om de schijn van politieke bedrijvigheid op te houden.

Żeby ludzie o nas nie zapomnieli, wódz dał stolarzowi telefon. Nadal przebywał w szpitalu, ale miał dość wyobraźni, aby wymyślać wpisy. My postawiliśmy przy ognisku beczkę starego wina i usiedliśmy w kręgu. Za nami były kontenery z dawnymi łóżkami, przed nami pusty ocean. Adori znalazł skrzypce. Jego fałszowanie zaskakująco łatwo dało się wytrzymać, a nawet budowało atmosferę. Jeden dzień zmienił się w dwa, potem minęły tygodnie. Byliśmy samowystarczalni. Od czasu do czasu używaliśmy telefonów, aby zachować pozory politycznej aktywności.

Op een avond merkte iemand op dat het nieuws hier nauwelijks verschilde van dat uit onze vroegere wereld. Destijds had alles ernstiger geleken, misschien omdat we toeschouwers waren geweest in plaats van spelers. Een ander wierp tegen dat democratie juist betekende dat het volk besliste. De scepticus vroeg wat hij persoonlijk dan had veranderd. Hij was voor legalisering van abortus geweest en had op een partij met dat standpunt gestemd. Maar was dat een verandering die hij zelf rechtstreeks nodig had gehad? De vraagsteller bleef plagen en weigerde genoegen te nemen met het antwoord dat anderen er baat bij hadden. Hij wilde een voorbeeld van een concrete eigen behoefte.

Pewnego wieczoru ktoś zauważył, że tutejsze wiadomości prawie nie różnią się od tych z dawnego świata. Wtedy wszystko wydawało się poważniejsze, może dlatego, że byliśmy obserwatorami, a nie graczami. Ktoś inny zaprotestował, że przecież demokracja oznacza decyzje ludu. Sceptyk zapytał więc, co rozmówca osobiście zmienił. Popierał legalizację aborcji i zagłosował na partię o takim stanowisku. Ale czy była to zmiana, której on sam bezpośrednio potrzebował? Pytający dalej się przekomarzał i nie przyjmował odpowiedzi, że skorzystali inni. Chciał przykładu konkretnej własnej potrzeby.

Uiteindelijk noemde de man belastingen die hem ervan hadden weerhouden een onderneming te beginnen. Hoeveel had hij die belastingen door te stemmen verlaagd? Honderd procent, grapte hij: sinds ons vertrek had hij niets meer betaald. Adori moest maar harder spelen. De scepticus vroeg hoeveel verkiezingen hij had meegemaakt. Ongeveer vijf in twintig jaar. Dus twintig jaar lang had hij dezelfde wens gehad en telkens opnieuw gehoopt dat zijn stem eindelijk iets zou veranderen? Zelfs de geplaagde man begon om zijn overtuigingen te lachen. Hij had net zo goed kunnen gaan golfen, zei hij; volgens deze redenering zou zijn politieke invloed dezelfde zijn geweest, met minder ergernis voor zichzelf. De viool bleef ondertussen onverstoorbaar klinken.

W końcu mężczyzna wymienił podatki, które powstrzymywały go przed założeniem firmy. O ile obniżył je dzięki głosowaniu? O sto procent — zażartował — od naszego wyjazdu nic już nie płacił. Niech Adori gra głośniej. Sceptyk spytał, w ilu wyborach uczestniczył. Mniej więcej w pięciu przez dwadzieścia lat. Czyli przez dwadzieścia lat miał tę samą potrzebę i za każdym razem liczył, że jego głos wreszcie coś zmieni? Nawet zaczepiany rozmówca zaczął śmiać się z własnych przekonań. Równie dobrze mógł grać w golfa — stwierdził — zgodnie z tym rozumowaniem jego polityczny wpływ byłby taki sam, a sam mniej by się denerwował. Skrzypce tymczasem brzmiały niewzruszenie.