Jednak znają angielski

Een van de mannen begint plotseling te lachen. Hij kijkt naar onze gezichten en vraagt in het Engels of we nooit naar school zijn geweest. Mijn kleine gevoel van schaamte wordt meteen veel groter. Ik lach ook, omdat ik mij nu echt een dwaas voel. ‘Spreken jullie Engels?’ vraag ik. ‘Natuurlijk!’ antwoordt hij. Al dat tekenen was dus misschien helemaal niet nodig geweest.

Jeden z mężczyzn nagle wybucha śmiechem. Patrzy na nasze twarze i po angielsku pyta, czy nigdy nie chodziliśmy do szkoły. Moje wcześniejsze lekkie zawstydzenie od razu staje się znacznie większe. Też się śmieję, bo teraz naprawdę czuję się jak głupiec. „Mówicie po angielsku?” — pytam. „Oczywiście!” — odpowiada. Całe to rysowanie może więc wcale nie było potrzebne.

‘Ons volk leeft hier al honderden jaren,’ vertelt hij. ‘Er kwamen vroeger verschillende schepen. De jungle was te moeilijk om diep het land in te gaan. Maar sommige bezoekers wilden blijven. Ze bouwden hun huizen bij de kust. Later gingen ze samen met ons leven. In de loop van de jaren leerden we hun taal. Hun kinderen en kleinkinderen horen nu bij ons volk. Het is een lange geschiedenis.’

„Nasz lud żyje tu od setek lat” — opowiada. „Dawniej przypływały różne statki. Dżungla była zbyt trudna do przebycia, żeby zapuszczać się w głąb lądu. Ale niektórzy przybysze chcieli zostać. Budowali domy przy wybrzeżu. Później zaczęli żyć razem z nami. Z biegiem lat nauczyliśmy się ich języka. Ich dzieci i wnuki należą dziś do naszego ludu. To długa historia”.

Ik maak een vergelijking met de Verenigde Staten en het Amazonegebied. Hij kent die namen niet. Ik leg uit dat Engelse kolonisten een land vormden en onafhankelijk van hun koning wilden zijn. De kolonisten doodden daarbij veel oorspronkelijke bewoners. ‘Jullie wonen hier blijkbaar veel langer,’ zeg ik. ‘In het Amazonegebied waren ook voor ons nog onbekende plaatsen, zelfs met al onze techniek.’ Ons gesprek maakt duidelijk hoe weinig we van elkaars wereld weten.

Porównuję to do Stanów Zjednoczonych i Amazonii. On nie zna tych nazw. Wyjaśniam, że angielscy osadnicy stworzyli kraj i chcieli uniezależnić się od swojego króla. Osadnicy zabili przy tym wielu pierwotnych mieszkańców. „Wy mieszkacie tutaj najwyraźniej znacznie dłużej” — mówię. „W Amazonii też były dla nas nieznane miejsca, mimo całej naszej techniki”. Rozmowa pokazuje, jak mało wiemy o swoich światach.

‘We wisten dat er ooit weer bezoekers zouden komen,’ zegt hij. ‘Misschien met slechte plannen. Daarom blijven we jullie taal leren. We zagen jullie grote boot gisteren al. Vannacht wilden we jullie bang maken. We kwamen stil dichterbij. Toen greep die ijzeren man mij zomaar vast. Het leek alsof hij mij in het donker kon zien.’ Ik vertel dat de robot dat inderdaad kan. Hoe leg ik nu ook uit wat een robot is?

„Wiedzieliśmy, że kiedyś znów przybędą goście” — mówi. „Może ze złymi zamiarami. Dlatego nadal uczymy się waszego języka. Waszą wielką łódź widzieliśmy już wczoraj. W nocy chcieliśmy was przestraszyć. Po cichu się zbliżaliśmy. Wtedy ten żelazny człowiek nagle mnie złapał. Wyglądało to tak, jakby mógł mnie widzieć w ciemności”. Wyjaśniam, że robot rzeczywiście to potrafi. Ale jak teraz wytłumaczyć także, czym w ogóle jest robot?

We hebben veel om over te praten: waar wij vandaan komen en hoe zij hier leven. Eerst wil ik iets anders duidelijk maken. ‘We zijn hier toevallig gekomen. We willen vrede, geen problemen. Ik heet Xzy.’ ‘Azbi,’ zegt de man. ‘Aangenaam. Laten we tot de ochtend wachten. Bij zonsopgang kunnen een paar van jullie met ons meegaan. Onderweg praten we verder. Daarna stel ik jullie aan onze leider voor. Hij beslist wat er gebeurt.’

Mamy wiele tematów do rozmowy: skąd my przybywamy i jak oni tutaj żyją. Najpierw chcę wyjaśnić coś innego. „Trafiliśmy tu przypadkiem. Chcemy pokoju, a nie problemów. Nazywam się Xzy”. „Azbi” — mówi mężczyzna. „Miło mi. Poczekajmy do rana. O wschodzie słońca kilku z was może pójść z nami. Po drodze porozmawiamy dalej. Potem przedstawię was naszemu wodzowi. On zdecyduje, co dalej”.

Er is wel een voorwaarde: de robots moeten hier blijven. Azbi kent die machines niet en wil geen gevaar mee naar huis nemen. ‘Misschien willen ze ook onafhankelijk worden, net als die mensen in jullie verhaal.’ Ik zeg dat ze veilig zijn. Wij hebben ze immers gemaakt om ons te beschermen. Toch gaan ze niet mee. ‘Ze wachten hier op ons,’ beloof ik. We gaan akkoord met het bezoek zonder robots.

Jest jednak jeden warunek: roboty muszą tutaj zostać. Azbi nie zna tych maszyn i nie chce zabierać zagrożenia do domu. „Może one też zechcą się uniezależnić, jak tamci ludzie z waszej opowieści”. Mówię, że są bezpieczne. Przecież stworzyliśmy je, żeby nas chroniły. Mimo to z nami nie pójdą. „Zaczekają tu na nas” — obiecuję. Zgadzamy się na wizytę bez robotów.