Kto powinien rządzić?

Na het gesprek vraag ik me af waarom ik de leider van de buren eigenlijk heb gechanteerd. Zo was ik vroeger niet. Verborgen emoties hebben blijkbaar de leiding genomen. Een robot zou anders beslissen: hij zou de situatie onderzoeken, rekenen en daarna precies handelen. Waarom laten we de robots dan niet regeren? Dan hebben wij voor altijd vrij. Alleen zouden ze onze extra voordelen als ministers waarschijnlijk snel ontdekken. Misschien moeten we het toch maar laten zoals het is. Mijn emoties zijn op dit punt ineens heel geschikt. Een robot zou hun evenwicht kunnen verstoren.

Po rozmowie zastanawiam się, dlaczego właściwie szantażowałem wodza sąsiadów. Dawniej taki nie byłem. Najwyraźniej ukryte emocje przejęły kontrolę. Robot zdecydowałby inaczej: zbadałby sytuację, przeliczył ją, a potem działał precyzyjnie. Dlaczego więc nie pozwalamy robotom rządzić? Wtedy mielibyśmy wolne na zawsze. Tyle że prawdopodobnie szybko odkryłyby nasze dodatkowe korzyści jako ministrów. Może jednak zostawmy wszystko tak, jak jest. Pod tym względem moje emocje nagle okazują się bardzo właściwe. Robot mógłby naruszyć ich równowagę.

Maar waar kwam mijn gedrag vandaan? Misschien heeft het met mijn eigen verleden te maken. Ik heb ooit in het buitenland gewerkt en daar intolerantie, racisme en discriminatie meegemaakt. Die ervaringen zaten nog ergens in mij. Nu heb ik mijn onverwerkte gevoelens op de leider van de buren afgereageerd. Aan de andere kant denk ik: ze verdienen het, misschien leren ze zo eindelijk regels. Zodra ik dat denk, voel ik me een huichelaar. Zo was ik toch niet? Heeft geld werkelijk zoveel macht dat het mij verandert? Ik blijf niet langer nadenken. Er wacht alweer werk.

Skąd jednak wzięło się moje zachowanie? Może ma związek z moją przeszłością. Kiedyś pracowałem za granicą i doświadczyłem nietolerancji, rasizmu oraz dyskryminacji. Te doświadczenia nadal gdzieś we mnie tkwiły. Teraz wyładowałem nieprzepracowane uczucia na wodzu sąsiadów. Z drugiej strony myślę: należy im się, może wreszcie nauczą się zasad. Gdy tylko tak myślę, czuję się hipokrytą. Przecież taki nie byłem? Czy pieniądze naprawdę mają taką moc, że mnie zmieniają? Przestaję się zastanawiać. Znowu czeka praca.

Naast de robots zouden we iemand van ons naar de Tapieren moeten sturen. Die kan extra toezicht houden, voor het geval de processors van de humanoïden te heet worden. Adori lijkt me een goede geheime contactpersoon. Als alles onverwacht uit de hand loopt, hebben we daar tenminste iemand. Jammer dat we hun goede rekenaars niet naar ons ministerie kunnen halen. Toch is het veiliger als onze eigen mensen zowel hier als daar de berekeningen doen. We zullen sneller bouwen. De Tapieren keren tevreden terug, misschien doodmoe, maar tevreden. En wij leven nog lang en gelukkig.

Obok robotów powinniśmy wysłać do Tapirów kogoś od nas. Może dodatkowo pilnować sytuacji, gdyby procesory humanoidów zaczęły się przegrzewać. Adori wydaje mi się dobrą tajną wtyczką. Jeśli wszystko niespodziewanie wymknie się spod kontroli, przynajmniej będziemy tam kogoś mieli. Szkoda, że nie możemy ściągnąć ich dobrych rachmistrzów do ministerstwa. Bezpieczniej jednak, żeby nasi ludzie liczyli zarówno tutaj, jak i tam. Będziemy budować szybciej. Tapirowie wrócą zadowoleni, może wykończeni, ale zadowoleni. A my będziemy żyli długo i szczęśliwie.

Ik zie de blije gezichten van onze bouwers al voor me. Ook zij verdienen iets van het leven. Met hulp van de Tapieren wordt het makkelijker. Eigenlijk is ‘hulp’ geen goed woord als die bijna alles voor hen doen. Misschien blijken de nieuwkomers zelfs beter te bouwen. Dan kunnen ze ook het denken overnemen. Wat gaat de tijd hier snel! Ontwikkelingen die bij ons duizend jaar duurden, zijn hier in enkele maanden ingevoerd. Ik denk aan de eerste bankbiljetten in China en aan de lange periode van ruilhandel daarvoor. Hier wordt theorie uit vroegere praktijk meteen opnieuw praktijk.

Już widzę radosne twarze naszych budowlańców. Im również należy się coś od życia. Z pomocą Tapirów będzie łatwiej. Właściwie „pomoc” to złe słowo, jeśli będą robić za nich prawie wszystko. Może nawet okaże się, że przybysze budują lepiej. Wtedy mogą przejąć również myślenie. Jak szybko płynie tu czas! Zmiany, które u nas trwały tysiąc lat, tutaj wprowadzono w kilka miesięcy. Myślę o pierwszych banknotach w Chinach i wcześniejszym długim okresie wymiany towarowej. Tutaj teoria wynikająca z dawnej praktyki od razu znowu staje się praktyką.

Mensen verwijten scholen vaak dat ze alleen theorie onderwijzen. Je moet in de praktijk leren, zeggen ze. Maar waar komt die theorie vandaan? Volgens mijn redenering zijn verzonnen ideeën eerst hypothesen. Je onderzoekt ze met praktische proeven. Uit dat werk trek je conclusies en die schrijf je op. Een boek verzamelt zulke conclusies en bespaart ons tijd. We hoeven niet alle fouten van honderden jaren opnieuw te maken. We gebruiken de kennis, maken nieuwe fouten en ontwikkelen nieuwe theorieën. Zo konden wij hier alles versnellen. Als een beschaving verdwijnt zonder haar kennis achter te laten, moet de volgende weer opnieuw beginnen. Misschien gebeurt dan hetzelfde, maar op een andere manier. Heeft vóór ons al zo'n beschaving bestaan?

Ludzie często zarzucają szkołom, że uczą tylko teorii. Trzeba uczyć się w praktyce, mówią. Ale skąd bierze się teoria? W moim rozumowaniu wymyślone pomysły są najpierw hipotezami. Bada się je w praktycznych próbach. Z tej pracy wyciąga się wnioski i zapisuje je. Książka zbiera takie wnioski i oszczędza nam czas. Nie musimy ponownie popełniać wszystkich błędów z setek lat. Korzystamy z wiedzy, popełniamy nowe błędy i rozwijamy kolejne teorie. Dzięki temu mogliśmy tutaj wszystko przyspieszyć. Jeśli cywilizacja znika, nie zostawiając swojej wiedzy, następna musi zaczynać od nowa. Może wydarzy się wtedy to samo, tylko w inny sposób. Czy przed nami istniała już taka cywilizacja?