Robot w prasie

We praten nog uren, tot de zon ondergaat. Daarna gaan we terug naar onze slaapplaatsen. De volgende dag vertrekken we naar het containerschip. Een deel van de groep blijft achter om zich te vestigen en zich op werk voor te bereiden. Eerst moesten we op zee leren overleven. Nu begint dat opnieuw, op het land. We kunnen niet allemaal tegelijk het schip verlaten en zomaar aan land komen. Er staan nog veel spullen, ook elektronica, waar iemand voor moet zorgen.

Rozmawiamy jeszcze przez kilka godzin, aż zachodzi słońce. Potem wracamy do miejsc noclegu. Następnego dnia ruszamy w stronę kontenerowca. Część grupy zostaje, żeby się osiedlić i przygotować do pracy. Najpierw musieliśmy nauczyć się przetrwać na morzu. Teraz zaczyna się to od nowa, na lądzie. Nie możemy wszyscy naraz opuścić statku i po prostu zejść na ląd. Pozostało na nim wiele rzeczy, także elektronika, którymi ktoś musi się zajmować.

Het schip kan bovendien een veilige plek blijven als de toekomst anders loopt dan we hopen. En we willen de mensen op het land iets brengen van wat we aan boord hebben gekweekt. Dat kan ons helpen vrienden te worden. Op het dek rent mijn hond naar mij toe alsof ik een jaar weg ben geweest. Ik ben blij mijn vrienden en de bemanning te zien. Maar hun gezichten staan vreemd. Het lijkt alsof we op een verkeerd moment komen.

Statek może poza tym pozostać bezpiecznym miejscem, jeśli przyszłość potoczy się inaczej, niż oczekujemy. Chcemy również przynieść ludziom na lądzie coś z tego, co wyhodowaliśmy na pokładzie. To może pomóc nam się zaprzyjaźnić. Na pokładzie pies podbiega do mnie, jakbym wrócił po roku. Cieszę się na widok przyjaciół i załogi. Ale ich twarze mają dziwny wyraz. Wygląda, jakbyśmy przyszli w niewłaściwym momencie.

‘We zijn een robot kwijt. Raad eens door wie,’ zegt iemand. ‘Door ons? Is zijn batterij leeg omdat hij ons miste?’ vraag ik. Ze zeggen dat Schiza is gaan strijken. Ik begrijp die grap pas als ik de grote pers zie. Daar ligt een platte massa elektronica, bijna als een pannenkoek. Volgens het verhaal heeft Schiza een robot de pers laten aanzetten terwijl een andere robot erin stond. Daarna zou zij hebben geroepen dat de eerste robot kapot of besmet was.

„Straciliśmy robota. Zgadnij przez kogo” — mówi ktoś. „Przez nas? Rozładowała mu się bateria, bo za nami tęsknił?” — pytam. Mówią, że Schiza wzięła się za prasowanie. Rozumiem ten żart dopiero na widok wielkiej prasy. Leży w niej płaska masa elektroniki, niemal jak naleśnik. Zgodnie z ich opowieścią Schiza kazała jednemu robotowi włączyć prasę, kiedy drugi znajdował się w środku. Potem podobno krzyczała, że pierwszy robot jest zepsuty albo zainfekowany.

Kan een robot een verrader zijn? Dat lijkt mij vreemd. Volgens mij hebben zulke keuzes bij mensen vaak met emoties te maken. Robots hebben die niet. Hun trouw staat in hun programma. Bij mensen kunnen sterke emoties wel de waarden veranderen die ze als kind hebben geleerd. Ik heb nu maar één kant van het verhaal gehoord en wil Schiza bijna al wegsturen. Eerst moet ik haar en de robot laten spreken. Vaak praten juist mensen die weinig weten het hardst mee.

Czy robot może być zdrajcą? Wydaje mi się to dziwne. Według mnie u ludzi takie wybory często wiążą się z emocjami. Roboty ich nie mają. Lojalność zapisana jest w ich programie. U ludzi silne emocje mogą natomiast zmieniać wartości poznane w dzieciństwie. Wysłuchałem teraz tylko jednej strony, a niemal już chcę wygnać Schizę. Najpierw muszę pozwolić wypowiedzieć się jej i robotowi. Często najgłośniej wtrącają się właśnie ludzie, którzy mało wiedzą.

Ik vraag Schiza of zij met één knop een robot heeft vernietigd. De mensen hier zouden volgens mij duizend jaar nodig hebben om zo'n machine te bouwen. Ze ontkent alles. ‘Ik was er niet bij. Ik weet niet waarom iedereen mij aanvalt. Vandaag voel ik me vanaf de ochtend goed. Ik zou het weten als er iets mis was.’ Ze klinkt eerlijk. Toch weet ik dat ze ziek is. Ik denk dat ik haar daarom niet zomaar kan geloven of straffen.

Pytam Schizę, czy jednym przyciskiem zniszczyła robota. Moim zdaniem tutejsi ludzie potrzebowaliby tysiąca lat, żeby zbudować taką maszynę. Zaprzecza wszystkiemu. „Nie było mnie przy tym. Nie wiem, dlaczego wszyscy mnie atakują. Dziś od rana czuję się dobrze. Wiedziałabym, gdyby coś było nie tak”. Brzmi szczerze. Wiem jednak, że jest chora. Myślę, że dlatego nie mogę tak po prostu jej uwierzyć ani jej ukarać.

De robot lijkt mij de enige betrouwbare bron. Hij kan toch niet liegen, tenzij iemand hem zo heeft geprogrammeerd? Ik vraag waarom hij de machine aanzette. ‘Analyse. Verwerking,’ antwoordt hij. Dat kan gebeuren als een robot overbelast is of als er iets niet klopt in het systeem. Ik probeer een eenvoudigere vraag. ‘Wat heb je gedaan?’ ‘Ik heb de pers aangezet.’ ‘Deed je dat omdat je een opdracht kreeg?’ ‘Ja. Ik heb een opdracht gekregen.’

Robot wydaje mi się jedynym wiarygodnym źródłem. Przecież nie może kłamać, chyba że ktoś go tak zaprogramował? Pytam, dlaczego włączył maszynę. „Analiza. Przetwarzanie” — odpowiada. To może się zdarzyć, gdy robot jest przeciążony albo coś się nie zgadza w systemie. Próbuję prostszego pytania. „Co zrobiłeś?” „Włączyłem prasę”. „Zrobiłeś to, ponieważ otrzymałeś polecenie?” „Tak. Otrzymałem polecenie”.