Wszystko pod kontrolą

De volgende ochtend liep ik zonder aarzelen naar de eerste robot die ik zag, om te ontdekken wat er was veranderd. Het bleek de rechter te zijn. Als onze toegang tot het systeem werkelijk was afgesloten, had Xox hem niet kunnen programmeren om ons volk te bevoordelen. Misschien was dit dus een betrouwbare bron. Tegelijk kwam een bezorgde vrouw naar ons toe. Ze zocht haar zus, die aan de rechterkant van haar hoofd was kaalgeschoren. De vrouw was eerder verdwenen en na enkele dagen teruggekeerd, zonder zich iets te herinneren. Misschien was ze door dat geheugenverlies opnieuw verdwaald. De robot antwoordde dat hij geen vrouw zonder haar aan de linkerkant had geregistreerd.

Następnego ranka bez wahania podszedłem do pierwszego napotkanego robota, aby ustalić, co się zmieniło. Okazał się sędzią. Jeśli rzeczywiście odcięto nam dostęp do systemu, Xox nie mógł go zaprogramować tak, żeby faworyzował nasze plemię. Może więc było to wiarygodne źródło. Równocześnie podeszła zmartwiona kobieta. Szukała siostry z wygoloną prawą stroną głowy. Kobieta wcześniej zaginęła, a po kilku dniach wróciła, niczego nie pamiętając. Może przez utratę pamięci znowu zabłądziła. Robot odparł, że nie zarejestrował żadnej kobiety bez włosów po lewej stronie.

‘Jullie registreren alleen iets als de Tapirs problemen hebben,’ reageerde de vrouw. Was de situatie omgekeerd en stond hier nu een rechter die door onze buren was gestuurd? Ik vroeg of de robot misschien een storing had. Volgens haar werden de machines bijna wekelijks gerepareerd. Ondertussen verloren onze mensen rechtszaken en moesten ze enorme bedragen betalen aan bedrijven van de Tapirs, die hen bovendien op hun eigen grond lieten werken. Maar ze had geen tijd voor verklaringen. Haar zus was verdwenen, en er waren meer vermissingen. Niemand hielp. Deze keer zou iedereen samen in opstand komen, zei ze zonder haar boosheid te verbergen.

„Wy rejestrujecie tylko wtedy, gdy Tapiry mają problem” — odparła kobieta. Czy sytuacja się odwróciła i stał tu teraz sędzia wysłany przez sąsiadów? Zapytałem, czy może robot jest uszkodzony. Jej zdaniem maszyny naprawiano niemal co tydzień. Tymczasem nasi ludzie przegrywali sprawy sądowe i płacili ogromne kwoty firmom Tapirów, które dodatkowo zatrudniały ich na ich własnej ziemi. Nie miała jednak czasu na wyjaśnienia. Zaginęła jej siostra i nie był to jedyny taki przypadek. Nikt nie pomagał. Tym razem wszyscy wspólnie się zbuntują, powiedziała, nie ukrywając złości.

Toen ik de robot om uitleg vroeg, verzekerde hij mij dat alles onder controle was. Economisch ging het uitstekend; een lening bij het buurvolk zou de resterende problemen oplossen. Maar konden de machines ook emoties berekenen? En wat deden ze aan de vermissingen? Die kwestie was nog niet geanalyseerd. De vrouw kon wel een gratis kaartje voor het schouwspel krijgen, zodat haar stemming verbeterde. Het schouwspel bestond dus nog. Meer nog: de robots vochten zelf om ons te vermaken. Het onderwijs ontwikkelde zich volgens hem gunstig, doordat onnodige onderdelen van het oude systeem verdwenen. Dat stelde mij even gerust, hoewel ik niet wist wat er precies werd verwijderd.

Gdy poprosiłem robota o wyjaśnienie, zapewnił, że wszystko jest pod kontrolą. Gospodarka miała się świetnie, a pożyczka od sąsiadów rozwiąże pozostałe problemy. Ale czy maszyny umiały również obliczać emocje? I co robiły w sprawie zaginięć? Tej kwestii jeszcze nie przeanalizowano. Kobieta mogła natomiast dostać darmowy bilet na widowisko, aby poprawił się jej nastrój. Widowisko więc nadal istniało. Co więcej, roboty same walczyły dla naszej rozrywki. Edukacja jego zdaniem rozwijała się korzystnie dzięki usuwaniu zbędnych elementów dawnego systemu. Na chwilę mnie to uspokoiło, choć nie wiedziałem, co dokładnie usuwano.

Er was al een kleine opstand onderdrukt. Daarom waren kleine bijeenkomsten verboden en lampen geplaatst om de orde te bewaren. Ik wierp tegen dat mensen toch een manier zouden vinden om zich te verenigen. Dat erkende de robot. Er werd een ander bestuur overwogen: democratie. Volgens zijn berekeningen verminderde die de kans op een opstand, doordat mensen de indruk kregen overal over mee te beslissen. Voordat ze zich tegen het bestuur keerden, zouden ze zich eerder tegen elkaar richten. Ik vroeg om de berekeningen. Juist die onderlinge vijandigheid had ons toch naar deze wereld gebracht? Een illusie kon uiteindelijk opnieuw instorten.

Stłumiono już niewielki bunt. Dlatego zakazano małych zgromadzeń i ustawiono lampy dla utrzymania porządku. Zauważyłem, że ludzie i tak znajdą sposób, by się zjednoczyć. Robot to przyznał. Rozważano inny ustrój: demokrację. Według jego obliczeń zmniejszała ryzyko buntu, ponieważ ludzie mieli wrażenie, że współdecydują o wszystkim. Zanim zwróciliby się przeciw władzy, raczej występowaliby przeciw sobie. Poprosiłem o obliczenia. Przecież właśnie wzajemna wrogość doprowadziła nas do tego świata? Iluzja ostatecznie mogła znowu runąć.

Nu veranderde het gesprek. Mijn vragen wezen volgens de robot op een ernstige verstoring van mijn geheugen: ik vroeg naar vanzelfsprekende zaken uit mijn eigen leven. Hij raadde een bezoek aan een sjamaan of het medische centrum van de kunstmatige intelligentie aan. Verder praten kon mijn gezondheid schaden en, gezien mijn functie, tot gevaarlijke besluiten leiden. Een andere robot greep mijn arm en bracht mij zonder toestemming naar een laptop. Daar activeerde een negende generatie ChatGPT een camera. Op het scherm zag ik analyses van mijn bewegingen en vragen over koorts en mijn voeding van het afgelopen halfjaar. Het leek alsof de conclusie al vaststond.

Teraz rozmowa zmieniła kierunek. Zdaniem robota moje pytania wskazywały na poważne zaburzenie pamięci: pytałem o oczywiste sprawy z własnego życia. Zalecił wizytę u szamana albo w ośrodku medycznym sztucznej inteligencji. Dalsza rozmowa mogła szkodzić zdrowiu, a przy pełnionej przeze mnie funkcji prowadzić do niebezpiecznych decyzji. Inny robot złapał mnie za rękę i bez zgody zaprowadził do laptopa. Tam ChatGPT dziewiątej generacji uruchomił kamerę. Na ekranie widziałem analizy moich ruchów i pytania o gorączkę oraz sposób odżywiania z ostatniego półrocza. Wyglądało, jakby wniosek już ustalono.

Ik vroeg waarom ik hierheen was gebracht terwijl ik helemaal geen arts wilde bezoeken. Het antwoord klonk bekend: de robot was gemaakt om de mens te dienen en maximaal te beschermen. Volgens zijn berekeningen was dit, met alle mogelijke risico's voor mijn lichaam, de beste keuze. Misschien had hij zelfs mijn leven gered. Ik moest de elektronische diagnose volgen. Op het scherm verscheen het advies dat de patiënt voortdurend onder toezicht moest blijven. Mijn eigen bezwaar veranderde niets aan die uitkomst.

Zapytałem, dlaczego mnie tu przyprowadzono, skoro wcale nie chciałem odwiedzać lekarza. Odpowiedź brzmiała znajomo: robota stworzono, aby służyć człowiekowi i maksymalnie go chronić. Według jego obliczeń, przy wszystkich możliwych zagrożeniach dla mojego ciała, był to najlepszy wybór. Może nawet uratował mi życie. Miałem zastosować się do elektronicznej diagnozy. Na ekranie pojawiło się zalecenie, że pacjent powinien pozostawać pod stałą obserwacją. Mój sprzeciw nie zmienił tego wyniku.