Roboty pytają o sprawiedliwość

De leider zegt dat het goed is dat wij er zijn. Jammer dat onze eigen leider niet is meegekomen, maar voor een eerste gesprek is dat niet nodig. Zij wilden ons juist bezoeken vanwege de uitspraken van onze rechtbank. Niet zijzelf, maar hun adviseurs hebben een probleem ontdekt. En die adviseurs zijn eigenlijk onze robots. Daarom begrijpen ze de situatie niet helemaal. De samenwerking tussen beide stammen is beter dan ooit. Ze willen weten wat er misgaat voordat de goede verhouding beschadigd raakt. Ik probeer rustig te reageren.

Wódz mówi, że dobrze, iż przyjechaliśmy. Szkoda, że nie ma naszego wodza, ale do pierwszej rozmowy nie jest niezbędny. Właśnie zamierzali nas odwiedzić z powodu wyroków naszego sądu. Problem odkryli nie oni sami, lecz ich doradcy. A ci doradcy są przecież naszymi robotami. Dlatego nie do końca rozumieją sytuację. Współpraca plemion nigdy nie była lepsza. Chcą wiedzieć, co się dzieje, zanim dobre relacje zostaną naruszone. Próbuję reagować spokojnie.

Als onze robots iets hebben vastgesteld, zal het wel op berekeningen en onderzoek berusten, antwoord ik. Waarschijnlijk is hun oordeel beter dan dat van een mens. We geven een robot het woord. Hij begint bij zijn opdracht: hij moet het menselijke leven op deze planeet beschermen. De machine die bij ons als rechter werkt, functioneert volgens hem verkeerd. Misschien is het systeem door een virus besmet. Dat kan ook de andere robots bedreigen. Hij noemt twee mogelijkheden: de rechter uitschakelen of zijn systeem grondig onderzoeken, opnieuw instellen en bijwerken.

Jeśli nasze roboty coś ustaliły, zapewne opierają się na obliczeniach i analizie, odpowiadam. Prawdopodobnie oceniają lepiej od człowieka. Oddajemy głos jednemu z nich. Zaczyna od swojego zadania: ma chronić ludzkie życie na tej planecie. Maszyna pełniąca u nas funkcję sędziego działa jego zdaniem nieprawidłowo. Być może system zaraził wirus. To może zagrozić również innym robotom. Wskazuje dwie możliwości: wyłączenie sędziego albo gruntowne zbadanie, zresetowanie i zaktualizowanie jego systemu.

Ik vraag waarin die fout dan bestaat. De rechter helpt ons toch misdrijven te beoordelen? De robot antwoordt dat de uitkomst steeds in ons voordeel is. De Tapirs verliezen, ongeacht de aard van de zaak. Ik vraag of misschien juist de adviseur zelf verkeerd geprogrammeerd is. Adori mengt zich in het gesprek. Er zijn al proeven gedaan, vertelt hij. In één geval werd een Tapir die duidelijk het slachtoffer was toch gestraft. De boete voor de dader kwam bij de benadeelde terecht. Verschillende onderzoeken geven hetzelfde resultaat.

Pytam, na czym właściwie polega błąd. Przecież sędzia pomaga nam oceniać przestępstwa. Robot odpowiada, że wynik zawsze jest dla nas korzystny. Tapirowie przegrywają niezależnie od rodzaju sprawy. Pytam, czy może to sam doradca jest źle zaprogramowany. Do rozmowy włącza się Adori. Opowiada, że przeprowadzono już próby. W jednym przypadku ukarano Tapira będącego ewidentnie ofiarą. Grzywna przeznaczona dla sprawcy przypadła poszkodowanemu. Różne analizy dają ten sam rezultat.

Adori heeft geprobeerd te zeggen dat niemand is gestorven. De robots moeten levens beschermen en die zijn toch behouden? De adviseur vindt dat niet voldoende. Ernstig onrecht en verlies van bezit kunnen mensen volgens zijn analyse zo zwaar raken dat hun leven alsnog gevaar loopt. Ook dat risico wil hij voorkomen. Wij wijzen op andere gevaren waarbij de robots eerder niet ingrepen, bijvoorbeeld het gebruik van middelen. Hij vraagt meteen om een concreet voorbeeld. We kunnen op dat moment geen afzonderlijke situatie noemen. Ons algemene bezwaar helpt ons niet verder.

Adori próbował tłumaczyć, że przecież nikt nie zginął. Roboty mają chronić życie, a ono zostało zachowane. Doradcy to jednak nie wystarcza. Według jego analizy poważna niesprawiedliwość i utrata majątku mogą tak mocno uderzyć w człowieka, że jego życie i tak zostanie zagrożone. Temu ryzyku również chce zapobiegać. Wskazujemy inne zagrożenia, przy których wcześniej nie interweniowano, na przykład używki. Natychmiast prosi o konkretny przykład. W tej chwili nie potrafimy podać osobnej sytuacji. Ogólny zarzut nie pomaga.

De leider wil het niet op een conflict laten aankomen. Hij weet niet of hier een plan achter zit, maar de samenwerking gaat goed. Misschien kunnen we de problemen met het recht laten rusten en gewoon verder leven. Ik vraag me af of hij een slimme rol speelt of werkelijk verrast is. De robots staan immers aan zijn kant, terwijl ik het anders had verwacht. Ik bied aan zelf voor onze rechter te zorgen. De andere robots kunnen zich dan weer met hun gewone taken bezighouden. Maar de adviseur aanvaardt dat niet zomaar.

Wódz nie chce doprowadzić do konfliktu. Nie wie, czy kryje się za tym jakiś plan, ale współpraca układa się dobrze. Może da się odłożyć problemy z praworządnością i po prostu żyć dalej. Zastanawiam się, czy sprytnie odgrywa rolę, czy rzeczywiście jest zaskoczony. Roboty stoją przecież po jego stronie, a spodziewałem się czegoś innego. Oferuję, że sami zajmiemy się naszym sędzią. Pozostałe maszyny mogłyby wtedy wrócić do zwykłych zadań. Doradca nie przyjmuje tego jednak bez zastrzeżeń.

Hij is niet gebouwd om te proberen mensen te beschermen, zegt hij, maar om hen te beschermen. Wanneer ik verschil maak tussen de stammen, wijst hij erop dat zijn opdracht over homo sapiens gaat. Niet over één groep. Mensen in lagere en hogere groepen verdelen heeft volgens hem in de geschiedenis tot verwoesting geleid. Misschien moet hij zelfs onderzoeken of ík een gevaar vorm. Plotseling krijg ik het warm. Met een droge keel zeg ik dat hij mij verkeerd begrepen heeft. Diep vanbinnen weet ik dat zijn bezwaar terecht is.

Nie zbudowano go po to, by próbował chronić ludzi, mówi, tylko żeby ich chronił. Kiedy zaznaczam różnicę między plemionami, odpowiada, że jego zadanie dotyczy homo sapiens. Nie jednej grupy. Dzielenie ludzi na gorsze i lepsze grupy prowadziło jego zdaniem w historii do zniszczeń. Być może powinien nawet zbadać, czy to ja nie stanowię zagrożenia. Nagle robi mi się gorąco. Ze ściśniętym gardłem mówię, że źle mnie zrozumiał. W głębi wiem, że jego zastrzeżenie jest słuszne.