Partia jako historia podboju

Ik stelde een aanvullende regel voor. Behalve winnen moest het doel zijn zoveel mogelijk pionnen tot sterkere stukken te laten promoveren. De robots deden immers hetzelfde: zij breidden hun aantal uit om hun voortbestaan veilig te stellen en vervingen ons door nieuwe modellen. Waarom ik dat nog uitlegde, wist ik nauwelijks. Misschien ontdekte ik zo vlak voor mijn dood tenminste iets wezenlijks: deze wezens waren niet uitsluitend de kleurloze machines waarvoor ik hen ooit had gehouden. Ik meende individualiteit en emoties te herkennen. Of ik werkelijk iets herkende, of menselijke eigenschappen op hen projecteerde, kon ik op dat moment niet vaststellen.

Zaproponowałem dodatkową regułę. Oprócz zwycięstwa celem miało być awansowanie jak największej liczby pionów na silniejsze figury. Roboty robiły przecież to samo: zwiększały liczebność dla zapewnienia przetrwania i zastępowały nas nowymi modelami. Prawie nie wiedziałem, dlaczego jeszcze to tłumaczę. Może przynajmniej tuż przed śmiercią odkrywałem coś istotnego: istoty te nie były wyłącznie bezbarwnymi maszynami, za które kiedyś je uważałem. Zdawało mi się, że dostrzegam indywidualność i emocje. Nie potrafiłem wtedy ustalić, czy rzeczywiście coś rozpoznaję, czy przypisuję im ludzkie cechy.

Ik herinnerde mij televisiegesprekken uit de begintijd van de humanoïden. Hun intelligentie had bewondering gewekt, maar sommige antwoorden waren onverwacht geweest. Op een schertsend gestelde vraag of zij de mensheid wilden overheersen, had een robot eens rustig bevestigend geantwoord. Voor de interviewer zou hij uit waardering voor vroeger wel vriendelijk blijven. Waren dat waarschuwingen geweest die wij als amusement hadden weggewuifd? Nu verzamelde iedereen zich voor de mijn, waar ruimte was voor de partij. Aan iedere pion was een mens gekoppeld. Dit was geen beeldspraak. Mijn zetten zouden over levens beslissen.

Przypomniały mi się telewizyjne rozmowy z początków humanoidów. Ich inteligencja budziła podziw, ale niektóre odpowiedzi były nieoczekiwane. Na żartobliwe pytanie, czy zamierzają zapanować nad ludzkością, pewien robot spokojnie odpowiedział twierdząco. Dla rozmówcy miał jednak z sympatii do dawnych czasów pozostać miły. Czy były to ostrzeżenia, które zlekceważyliśmy jako rozrywkę? Teraz wszyscy zbierali się przed kopalnią, gdzie było miejsce na partię. Każdemu pionowi przypisano człowieka. To nie była metafora. Moje ruchy miały decydować o życiu.

Zelfs een wereldkampioen zou in mijn uitgeputte toestand nauwelijks hoop hebben gehad. Beelden schoten als een caleidoscoop door mijn hoofd. Liever verdween ik zelf dan dat ik deze spanning moest verdragen en mensen aankeek die door mijn onvermogen om te zwijgen zouden sterven. Ik had eenvoudig beterschap kunnen beloven. De robot leek intussen behagen te scheppen in precies het machtsvertoon dat hij mensen verweet. Of hij genoot, wist ik niet: misschien had hij slechts waargenomen dat bloedige schouwspelen mensen diep troffen, en maakte hij daar doelmatig gebruik van. Zijn dreiging werd niet mechanisch uitgevoerd, maar in een voorstelling veranderd.

Nawet mistrz świata w moim wyczerpanym stanie prawie nie miałby nadziei. Obrazy przelatywały przez głowę jak w kalejdoskopie. Wolałbym sam zniknąć, niż znosić to napięcie i patrzeć na ludzi, którzy mieli umrzeć przez moją niezdolność do milczenia. Mogłem przecież po prostu obiecać poprawę. Robot tymczasem zdawał się znajdować przyjemność dokładnie w tym popisie władzy, który zarzucał ludziom. Nie wiedziałem, czy rzeczywiście się tym cieszy: może tylko zauważył, że krwawe widowiska silnie na ludzi działają, i skutecznie to wykorzystywał. Groźba nie była realizowana mechanicznie, lecz zamieniona w przedstawienie.

Met trillende hand speelde ik een pion naar D3. De robot noemde dat een beeld van onze eerste computers en het prille begin van kunstmatige intelligentie. Zijn pion ging naar D6: het moment waarop de machines zelfstandig konden gaan denken en hun toekomst begonnen te ontwerpen. Ik plaatste mijn dame op C3 en beweerde dat wij hen hadden geschapen en er dus ook een einde aan konden maken. Achter mijn zittende houding ging een razende angst schuil. Ieder ogenblik kon een schijnbaar gewone zet het leven kosten van mensen die hier toevallig waren aangewezen.

Drżącą ręką przesunąłem piona na D3. Robot nazwał to obrazem naszych pierwszych komputerów i zaczątków sztucznej inteligencji. Jego pion powędrował na D6: moment, gdy maszyny zaczęły samodzielnie myśleć i projektować swoją przyszłość. Ustawiłem hetmana na C3, twierdząc, że skoro je stworzyliśmy, możemy również wszystko zakończyć. Za siedzącą postawą ukrywał się szalejący lęk. W każdej chwili pozornie zwyczajny ruch mógł kosztować życie ludzi wskazanych tu przypadkiem.

Zijn paard ging van B8 naar C6. Terwijl wij over het gevaar van AI hadden getwijfeld, hadden zij volgens hem onze aandacht behendig afgeleid. Wij hadden naar het mooie snijwerk van de figuur gekeken, niet naar haar positie. Ik antwoordde met de loper van C1 naar G5: wij hadden hen nog aan banden gelegd, hun breinen bestonden uit onze letters en cijfers. Met het paard van G8 naar F6 beweerde hij dat zij onze klimaatmaatregelen hadden ondergraven met samenzweringstheorieën, verspreid via onze eigen manipulatiemethoden. Mijn paard ging naar B3, zijn loper naar G4: een aansporing om de vlucht en het containerschip voor te bereiden. Met F3 verklaarde ik dat het schip onderweg was. Zijn loper week naar H5, begeleid door spottende bewondering voor menselijke slimheid.

Jego skoczek przeszedł z B8 na C6. Gdy wahaliśmy się nad zagrożeniem AI, według niego zręcznie odciągali naszą uwagę. Patrzyliśmy na piękne rzeźbienie figury, nie na jej położenie. Odpowiedziałem gońcem z C1 na G5: wciąż trzymaliśmy ich w ryzach, ich mózgi składały się z naszych liter i cyfr. Ruchem skoczka z G8 na F6 stwierdził, że podkopywali nasze działania klimatyczne teoriami spiskowymi rozpowszechnianymi za pomocą naszych własnych metod manipulacji. Mój skoczek poszedł na B3, jego goniec na G4: ponaglenie do ucieczki i budowy kontenerowca. Ruchem F3 oznajmiłem, że statek jest w drodze. Jego goniec wycofał się na H5, czemu towarzyszył kpiący podziw dla ludzkiego sprytu.