Nieskończoność na pokładzie

Een ander vond dat niet alleen onwetendheid het achterhouden van informatie kon rechtvaardigen. Bepaalde zaken mocht je volgens hem evenmin bekendmaken wanneer de bevolking goed geïnformeerd was. Een vijandige staat kon meeluisteren, plannen konden worden doorkruist en onnodige paniek kon ontstaan. Bedrijven hadden toch ook geheimen nodig om te kunnen functioneren? Een land was in zijn vergelijking een soort onderneming op grotere schaal. Iemand vatte ons gesprek samen: zodra de eenvoudige democratie en de manipulatie via het internet uitgewerkt waren, zouden we gewoon een nieuw systeem inschakelen. Eerst moesten we echter zoveel mogelijk halen uit wat we al hadden. Misschien raakten onze ideeën voor opvolgende systemen ooit op.

Ktoś inny uznał, że nie tylko niewiedza może uzasadniać ukrywanie informacji. Jego zdaniem pewnych spraw nie wolno ujawniać nawet dobrze poinformowanemu społeczeństwu. Mogło słuchać wrogie państwo, plany mogły zostać pokrzyżowane, a ludzie wpaść w niepotrzebną panikę. Firmy też przecież potrzebują tajemnic, żeby funkcjonować. W jego porównaniu kraj przypominał przedsiębiorstwo w większej skali. Ktoś podsumował rozmowę: kiedy prosta demokracja i internetowa manipulacja się zużyją, po prostu uruchomimy nowy system. Najpierw jednak trzeba wyciągnąć jak najwięcej z obecnego. Być może pomysły na kolejne kiedyś nam się skończą.

Misschien hoefden we de kunstmatige intelligentie niet eens zelf in te stellen, opperde iemand. Ze kon de samenleving analyseren en zelfstandig beslissen dat manipulatie op een bepaald ogenblik de beste uitweg was. Dan kon je dus eindeloos blijven regeren? Daarmee was niet iedereen het eens. Volgens een ander moest elke heerschappij uiteindelijk instorten om naar haar beginpunt terug te keren. Dat gold voor alles. Zijn tegenstander vergeleek het leven met een sinusoïde: iets groeide, bereikte een hoogtepunt, zakte terug en steeg daarna opnieuw. Waarom zou zo’n beweging ooit ophouden? Ik hield het liever bij een liggende acht, die toevallig ook als teken voor oneindigheid werd gebruikt. Onze politieke plannen waren ongemerkt in een filosofische weddenschap veranderd.

Może nawet nie trzeba samemu ustawiać sztucznej inteligencji — zasugerował ktoś. Mogłaby analizować społeczeństwo i samodzielnie uznać, że w danej chwili manipulacja jest najlepszym wyjściem. Czyli można rządzić bez końca? Nie wszyscy się zgodzili. Zdaniem innego rozmówcy każda władza musi w końcu upaść, aby wrócić do punktu wyjścia. Dotyczyło to wszystkiego. Jego przeciwnik porównał życie do sinusoidy: coś rośnie, osiąga szczyt, opada i ponownie się wznosi. Dlaczego taki ruch miałby się kiedyś skończyć? Ja wolałem poziomą ósemkę, która akurat była też znakiem nieskończoności. Nasze polityczne plany niepostrzeżenie zamieniły się w filozoficzny zakład.

Ik gaf Rep een spuitbus en vroeg hem zijn eindeloze golf op het dek te tekenen. Op het dek, werkelijk? Ja, laat ons die oneindige sinusoïde maar zien. Hij begon te spuiten en wij liepen achter hem aan, de kronkelende lijn volgend. Toen de bus leeg was, gaf ik hem een tweede. Er bleef nog ongeveer tweehonderd meter over; dat moest voorlopig genoeg zijn. Tachtig meter later raakte ook die bus leeg. Rep vroeg om een volgende. Ik vond het merkwaardig hoe al dat eindeloze telkens opraakte. Als hij dit met schaken in verband bracht en keek hoeveel dek er nog overbleef, kon hij dan misschien voorspellen waar zijn tocht zou eindigen?

Dałem Repowi puszkę farby w spreju i poprosiłem, żeby narysował swoją nieskończoną falę na pokładzie. Naprawdę na pokładzie? Tak, niech pokaże nam tę niekończącą się sinusoidę. Zaczął malować, a my szliśmy za nim wzdłuż wijącej się linii. Kiedy puszka się skończyła, dałem mu drugą. Zostało około dwustu metrów, więc na razie powinno wystarczyć. Osiemdziesiąt metrów później również ta była pusta. Rep poprosił o następną. Uznałem za dziwne, jak wszystko to, co nieskończone, ciągle się kończy. Gdyby połączył to z szachami i zobaczył, ile pokładu jeszcze zostało, czy mógłby przewidzieć, gdzie zakończy się jego wędrówka?

Hij vroeg of ik bedoelde dat het schip nu eenmaal een einde had. We waren allebei wat aangeschoten, waardoor de proef ons op dat moment buitengewoon vermakelijk leek. Als hij werkelijk eeuwig wilde doorgaan, moest hij het maar bewijzen, zei ik. Dan spraken we over honderd jaar weer af, nadat hij duizendmaal de evenaar had gevolgd. Rep gaf het op: hij had geen zin meer. Ik herinnerde hem eraan dat hij vroeger zulke goede graffiti had gemaakt. Nu had hij vooral een lange slinger op ons dek gekrabbeld. Als hij zijn oneindigheid niet eens kon uitbeelden, bestond ze dan eigenlijk wel? Hij liet me gelijk hebben, maar wilde nu zien hoe ik mijn eigen voorstelling zou tekenen.

Zapytał, czy chodzi mi o to, że statek po prostu się kończy. Oboje byliśmy trochę podchmieleni, więc próba wydawała nam się w tamtej chwili wyjątkowo zabawna. Jeżeli naprawdę chce iść wiecznie, niech to udowodni — powiedziałem. Spotkamy się za sto lat, gdy tysiąc razy obejdzie równik. Rep zrezygnował: już mu się nie chciało. Przypomniałem, że kiedyś robił świetne graffiti. Teraz głównie nabazgrał długi zygzak na pokładzie. Skoro nie umie nawet zobrazować swojej nieskończoności, czy ona w ogóle istnieje? Pozwolił mi mieć rację, ale teraz chciał zobaczyć, jak narysuję własną wersję.

Eerst zou ik teruglopen en wijn drinken, antwoordde ik. Daarna zou ik een liggende acht tekenen. In mijn uitleg was dat een stuk van zijn golf dat na een dal weer omhoogging, vervolgens naar links afboog en uiteindelijk het vertrekpunt bereikte. Wanneer het leven een gesloten kringloop was, konden al die stijgingen en dalingen dus in een acht passen. Die kon je tenminste schilderen zonder een schip vol verfblikken te verbruiken. Dat wist de robot nog niet, voegde ik er zelfverzekerd aan toe. Niemand vroeg of onze getekende weddenschap werkelijk iets over het heelal bewees. Het antwoord kwam veel eenvoudiger: als ik dat aan een robot wilde uitleggen, moest ik hem waarschijnlijk eerst dronken voeren.

Najpierw wrócę i napiję się wina — odpowiedziałem. Potem narysuję poziomą ósemkę. W moim wyjaśnieniu był to fragment jego fali: po spadku wznosił się, następnie skręcał w lewo i ostatecznie docierał do punktu wyjścia. Jeżeli życie było zamkniętym obiegiem, wszystkie wzloty i upadki mogły więc zmieścić się w ósemce. Tę przynajmniej dało się namalować bez zużywania całego statku puszek farby. Robot jeszcze tego nie wiedział — dodałem pewnym siebie tonem. Nikt nie spytał, czy nasz rysunkowy zakład naprawdę dowodzi czegokolwiek o wszechświecie. Odpowiedź była znacznie prostsza: jeśli chcę wyjaśnić to robotowi, zapewne najpierw muszę go upić.