Kto wypowie cudzy pomysł?

Misschien hadden we zelfs geen recht de machines alles te verwijten. Mensen hadden dit lot volgens onze sombere redenering zelf voorbereid, uit hoogmoed en de overtuiging boven alles te staan. We hadden duizenden jaren in God geloofd en daarna gedacht dat we Hem konden schrappen. Tegelijk konden de eigenschappen die we zonden noemden voortkomen uit de drang om te overleven. We probeerden ze te herkennen in relaties, voortplanting, jaloezie en bezit. Gulzigheid paste daar moeilijker bij, totdat één van ons beweerde dat volle vrouwen in de barok juist als mooi en welvarend golden. Ook dat bleef een voorbeeld in onze eigen discussie.

Może nie mieliśmy nawet prawa wszystkiego wypominać maszynom. Według naszego ponurego rozumowania ludzie sami przygotowali ten los, z pychy i przekonania, że stoją ponad wszystkim. Przez tysiące lat wierzyliśmy w Boga, a potem uznaliśmy, że można Go skreślić. Jednocześnie cechy nazywane grzechami mogły wynikać z dążenia do przetrwania. Próbowaliśmy odnaleźć je w relacjach, rozmnażaniu, zazdrości i posiadaniu. Obżarstwo trudniej pasowało, dopóki któryś z nas nie stwierdził, że pełne kobiety w baroku uchodziły właśnie za piękne i zamożne. To również pozostało przykładem w naszej rozmowie.

Er lag genoeg werk voor ons. Xox wilde zijn hoofd leegmaken en hield vol dat hij niet meer met mij zou schaken. Onze partij was veranderd in een rampenvisioen. Ik begreep ineens waarom sommige mensen liever strip poker speelden. Zelf moest ik nu vooral een toespraak schrijven en de bewoners voor ons winnen. Opmerkelijk genoeg voelde ik weinig spanning. Verloren we deze keer, dan konden we vier jaar rusten en later terugkomen. We zouden zeggen dat de tegenpartij ons had tegengewerkt, en daarna uitleggen wat een puinhoop onze voorgangers hadden achtergelaten. De mensen zouden dat waarschijnlijk accepteren, dacht ik cynisch.

Czekało nas dość pracy. Xox chciał przewietrzyć głowę i upierał się, że więcej ze mną nie zagra. Partia zamieniła się w katastroficzną wizję. Nagle rozumiałem, dlaczego niektórzy wolą rozbieranego pokera. Sam musiałem teraz przede wszystkim napisać przemówienie i przekonać mieszkańców. Co ciekawe, nie czułem dużego napięcia. Jeśli przegramy teraz, odpoczniemy cztery lata i później wrócimy. Powiemy, że przeciwna strona nas blokowała, a następnie wyjaśnimy, jaki bałagan zostawili poprzednicy. Ludzie zapewne to zaakceptują, myślałem cynicznie.

Thuis zette ik mijn laptop aan en schreef enkele vriendelijke algemeenheden voor een kort optreden. Zelfs als ik elk onderwerp nauwkeurig wilde analyseren, zou mijn toespraak misschien het hele jaar duren. Om op ieder terrein deskundig te worden, had ik bovendien tientallen extra levensjaren nodig. En hoeveel mensen zouden zo'n volledige uitleg begrijpen: tien procent, vijf? Als ik niet alle processen en plannen kon uitleggen, moest ik blijkbaar een paar aantrekkelijke doelen noemen. Naast logica lieten mensen zich immers door emoties leiden. Daarmee kon ik hen bereiken, ook wanneer zij de technische details niet volgden.

W domu włączyłem laptop i napisałem kilka przyjaznych ogólników na krótkie wystąpienie. Nawet gdybym chciał dokładnie przeanalizować każdy temat, przemowa mogłaby trwać cały rok. Aby zostać specjalistą w każdej dziedzinie, potrzebowałbym ponadto dziesiątek dodatkowych lat życia. A ilu ludzi zrozumiałoby pełne wyjaśnienie: dziesięć procent, pięć? Jeśli nie mogłem objaśnić wszystkich procesów i planów, najwyraźniej musiałem wymienić kilka atrakcyjnych celów. Oprócz logiki ludźmi kierowały przecież emocje. Dzięki nim mógłbym dotrzeć także do tych, którzy nie śledzili szczegółów technicznych.

De robotpartij voelde zelf geen emoties. Toch maakte dat haar niet machteloos: je hoefde niets te voelen om gevoelens bij anderen te sturen. Misschien werkte afstand zelfs in je voordeel. Ik krabbelde wat zinnen neer, met het idee er een nacht over te slapen of iemand anders de tekst te laten afmaken. Mijn hoofd zat te vol met iets waarover ik niet openlijk mocht spreken: het mogelijke gevaar van de machines. Er moest toch een slimme uitweg zijn. Langzaam ontstond een idee, maar zou een robot aan mijn gezicht merken dat ik loog? Ik kon onmogelijk iedere spier onder controle houden.

Partia robotów sama nie odczuwała emocji. Nie czyniło jej to jednak bezsilną: nie trzeba było nic czuć, żeby sterować uczuciami innych. Może dystans wręcz pomagał. Nabazgrałem kilka zdań, zamierzając się z nimi przespać albo dać komuś do dokończenia. Głowę miałem zbyt pełną sprawy, o której nie mogłem mówić otwarcie: możliwego zagrożenia ze strony maszyn. Musiało istnieć jakieś sprytne wyjście. Powoli pojawiał się pomysł, ale czy robot nie zauważy po twarzy, że kłamię? Nie potrafiłbym kontrolować każdego mięśnia.

Misschien hoefde ik niets rechtstreeks te zeggen. Er waren internet, telefoons en mogelijke afluisteraars. In het ergste geval kon ik doen alsof ik ziek was. Beter nog: iemand anders kon mijn idee uitdragen. Als die persoon er werkelijk in geloofde, zou zijn gezicht geen leugen verraden. Ik zocht dus iemand die niet al te kritisch was, maar wel overtuigend en representatief overkwam. Zo iemand kon veel werk van mij overnemen en daarbij zelfs zijn eigen leven riskeren. Het was laat, maar er stond te veel op het spel om te wachten. Buiten zag ik enkele huizen verder een buurman op zijn veranda. Ik zou eens een praatje maken.

Może nie musiałem nic mówić bezpośrednio. Były internet, telefony i ewentualne podsłuchy. W najgorszym razie mógłbym udawać chorego. Jeszcze lepiej: ktoś inny mógłby głosić mój pomysł. Jeśli naprawdę w niego uwierzy, twarz nie zdradzi kłamstwa. Szukałem więc osoby niezbyt krytycznej, lecz przekonującej i dobrze się prezentującej. Mogłaby przejąć sporo mojej pracy, a przy tym nawet ryzykować własnym życiem. Było późno, ale stawka była zbyt duża, żeby czekać. Na zewnątrz zobaczyłem sąsiada na werandzie kilka domów dalej. Postanowiłem zagaić rozmowę.