Zaginiony dla świata

Ik bracht er vele dagen en nachten door, zonder contact met de buitenwereld. Aanvankelijk vond ik het bijna een bijzondere vakantie: alles inbegrepen en niets te betalen. Maar het verbod om naar buiten te gaan begon mij steeds meer te drukken. Ik zag geen reden om mij ziek te noemen. Tegelijk bleef één gedachte terugkomen: misschien kon ik mijn eigen toestand niet beoordelen. Misschien had ik zelfs bezoek gehad en was ik dat vergeten. Als iemand iedere dag herhaalde dat ik ziek was, begon ik het te geloven. Was ik eerder al de werkelijkheid kwijtgeraakt, of gebeurde dat juist nu, door de opsluiting?

Spędziłem tam wiele dni i nocy bez kontaktu z zewnętrznym światem. Początkowo wydawało mi się to niemal szczególnymi wakacjami: wszystko w cenie i nic do zapłaty. Jednak zakaz wychodzenia coraz bardziej mnie przytłaczał. Nie widziałem powodu, aby nazywać mnie chorym. Jednocześnie wracała jedna myśl: może nie potrafię ocenić własnego stanu. Może nawet miałem gości i o tym zapomniałem. Jeśli ktoś codziennie powtarzał, że jestem chory, zaczynałem w to wierzyć. Czy już wcześniej straciłem kontakt z rzeczywistością, czy działo się to właśnie teraz, przez zamknięcie?

We hadden de robots immers gemaakt om voor ons te zorgen. Hun algoritmen konden misschien niet alleen bij werk helpen, maar ook bij bestuur, economie en gezondheid. Wellicht hadden ze iets in mij ontdekt waarvoor een gewone behandeling jaren nodig zou hebben gehad. Ik voelde mij goed, maar wist niet meer of dat iets bewees. Ik dacht aan hypochondrie en aan mensen die bang waren ziek te zijn en vroeg mij af of bij mij het omgekeerde gebeurde: verzon ik mijn eigen gezondheid? Mijn gedachten spraken elkaar voortdurend tegen. Geen ervan gaf mij voldoende zekerheid om de andere helemaal weg te duwen.

Przecież stworzyliśmy roboty, aby się nami opiekowały. Ich algorytmy mogły pomagać nie tylko w pracy, ale także w zarządzaniu, gospodarce i zdrowiu. Być może dostrzegły we mnie coś, co przy zwykłym leczeniu zajęłoby lata. Czułem się dobrze, lecz nie wiedziałem już, czy to cokolwiek dowodzi. Pomyślałem o hipochondrii i ludziach obawiających się choroby i zastanawiałem się, czy u mnie nie dzieje się odwrotnie: czy wymyślam sobie własne zdrowie? Moje myśli ciągle sobie przeczyły. Żadna nie dawała dość pewności, żeby całkowicie odrzucić pozostałe.

Ondertussen kwamen er nieuwe patiënten, opvallend vaak vrouwen. Ze waren zo verdoofd dat praten onmogelijk was en werden naar een andere ruimte gebracht. Hun lichaamsbouw gaf mij telkens de indruk dat ze kort daarvoor zwanger waren geweest, al wist ik dat niet zeker. Bij iedere vrouw werd geheugenverlies genoemd. Dat patroon vond ik verdacht. In mijn hoofd vergeleek ik het met een epidemie: waarom zouden zoveel mensen opeens hun geheugen verliezen? Toen fluisterde Schiza dat mijn vrienden dachten dat ik vermist was. Buiten werd iets voorbereid, waarschijnlijk een opstand. Ze zei dat ze er zelf was geweest en keek er opvallend blij bij.

Tymczasem przybywali nowi pacjenci, szczególnie często kobiety. Były tak otumanione, że nie dało się z nimi rozmawiać, i prowadzono je do innego pomieszczenia. Ich budowa ciała za każdym razem sprawiała wrażenie, że niedawno były w ciąży, choć nie miałem pewności. Przy każdej mówiono o utracie pamięci. Ten powtarzający się wzór wydawał mi się podejrzany. Porównywałem go w myślach z epidemią: dlaczego tak wiele osób nagle traciło pamięć? Wtedy Schiza szepnęła, że moi przyjaciele uważają mnie za zaginionego. Na zewnątrz coś przygotowywano, prawdopodobnie bunt. Powiedziała, że sama tam była, i wyglądała na wyraźnie zadowoloną.

Ik begreep haar vreugde niet. Waarom had ze niemand verteld waar ik zat? Volgens haar zou niemand haar geloven, en bovendien kon dat alles veranderen. Als ik vrijkwam, zouden wij proberen de opstand tegen te houden. Dat leek mij juist goed. Schiza antwoordde echter dat er een opstand moest komen en dat veel mensen moesten sterven, zodat de anderen konden ontsnappen. Ik werd kwaad. Ik beschuldigde haar ervan onzin te vertellen en mij te hebben laten zitten. Als ze mij hielp, zouden we de opstand voorkomen en haar ook bevrijden. Maar zij hield vol dat het beter was dat ik buiten als vermist gold.

Nie rozumiałem jej radości. Dlaczego nikomu nie powiedziała, gdzie jestem? Według niej nikt by jej nie uwierzył, a poza tym mogłoby to wszystko zmienić. Gdybym wyszedł, próbowalibyśmy powstrzymać bunt. To wydawało mi się właśnie dobre. Schiza odpowiedziała jednak, że bunt musi nastąpić i wielu ludzi musi zginąć, aby inni mogli uciec. Rozgniewałem się. Zarzuciłem jej opowiadanie bzdur i pozostawienie mnie tutaj. Jeśli mi pomoże, zapobiegniemy buntowi i uwolnimy również ją. Upierała się jednak, że lepiej, aby na zewnątrz uważano mnie za zaginionego.

De robot had mijn verblijf toch zeker in de gegevens vastgelegd? ‘En als hij dat niet heeft gedaan?’ vroeg ze. Dan was er een systeemfout. Misschien was mijn diagnose dan eveneens een fout. ‘Of misschien is die bewust zo gesteld.’ Lachend zei ik dat zij dan met de robots moest samenwerken; dat klonk als een samenzwering. Toch gaf ik toe dat een fout tot een verkeerde beslissing kon leiden. Ze moest mij de volgende keer helpen. Schiza dacht juist dat men mij opzettelijk vasthield. Ik vertelde dat ik herhaaldelijk om contact had gevraagd en een verklaring had gekregen die mij logisch leek.

Robot przecież na pewno zapisał mój pobyt w danych? „A jeśli tego nie zrobił?” — zapytała. Wtedy byłby to błąd systemowy. Może więc moja diagnoza również była błędem. „Albo postawiono ją celowo.” Ze śmiechem stwierdziłem, że w takim razie musiałaby współpracować z robotami; brzmiało to jak spisek. Przyznałem jednak, że błąd może doprowadzić do niewłaściwej decyzji. Następnym razem powinna mi pomóc. Schiza uważała właśnie, że trzymano mnie umyślnie. Powiedziałem, że wielokrotnie prosiłem o kontakt i dostałem wyjaśnienie, które wydawało mi się logiczne.

Als de bevolking hoorde dat de financiële bestuurders met iemand uit een psychiatrische instelling overlegden, kon de spanning volgens die verklaring ontploffen. Men zou denken dat de begroting op de ideeën van een zieke berustte. De robots wilden een opstand voorkomen, omdat die mensenlevens verwoestte. Schiza erkende dat onschuldigen bij protesten konden lijden, bijvoorbeeld wanneer hun winkels werden vernield, maar noemde dat kortetermijndenken. Ik herhaalde dat de robots er voor ons waren. Zodra zij dat begreep, zou ze volgens mij gezond kunnen vertrekken. Op dat moment kwam een robot binnen en legde een telefoon op ons tafeltje. Ik verstijfde van verbazing.

Według tego wyjaśnienia, gdyby mieszkańcy dowiedzieli się, że osoby zarządzające finansami naradzają się z kimś ze szpitala psychiatrycznego, napięcie mogłoby wybuchnąć. Uznaliby, że budżet opiera się na pomysłach chorego. Roboty chciały zapobiec buntowi, ponieważ niszczył ludzkie życie. Schiza przyznała, że podczas protestów cierpią niewinni, na przykład właściciele demolowanych sklepów, lecz nazwała to myśleniem krótkoterminowym. Powtórzyłem, że roboty są dla nas. Kiedy to zrozumie, moim zdaniem będzie mogła wyjść zdrowa. W tej chwili wszedł robot i położył na naszym stoliku telefon. Znieruchomiałem ze zdumienia.