Bezpieczeństwo ma swoją cenę

Door al die gebeurtenissen voelen de mensen zich niet meer veilig. We moeten iets doen met personen die anderen kwaad doen. Maar de oorzaken zijn ingewikkeld en we kunnen ze niet allemaal in een paar dagen wegnemen. Bovendien hebben we nog niet voor alles wetten. Wat vandaag niet wordt bestraft, kan morgen iemand anders op een idee brengen. Ik vrees dat er steeds meer chaos zal ontstaan. Dan blijven volgens mij uiteindelijk alleen soldaten en een dictatuur over. Zo ver willen we het niet laten komen.

Po tych wszystkich wydarzeniach ludzie nie czują się już bezpiecznie. Musimy coś zrobić z osobami, które krzywdzą innych. Przyczyny są jednak skomplikowane i nie usuniemy ich wszystkich w kilka dni. Nie mamy też jeszcze przepisów na każdą sytuację. To, czego dziś nikt nie karze, jutro może podsunąć pomysł kolejnej osobie. Obawiam się narastającego chaosu. Wówczas, moim zdaniem, zostaną ostatecznie tylko żołnierze i dyktatura. Nie chcemy do tego dopuścić.

We gaan bij de leider zitten om een besluit te nemen. Het enige concrete idee is voorlopig een gevangenis. Alleen moet iemand die bouwen, bewaken en gevangenen ernaartoe brengen. Daar is geld voor nodig, en juist dat hebben we niet. Misschien moeten we eerst de aandacht van de problemen afleiden of bepaalde gewoonten veranderen. We besluiten de sjamaan erbij te halen. Hij spreekt iedere dag met de bevolking. Wij zitten steeds vaker apart en weten misschien niet goed meer wat er werkelijk onder de mensen leeft.

Siadamy z wodzem, żeby podjąć decyzję. Na razie jedynym konkretnym pomysłem jest więzienie. Tylko że ktoś musi je zbudować, pilnować i doprowadzać tam więźniów. Na to potrzeba pieniędzy, a właśnie ich nie mamy. Może najpierw trzeba odwrócić uwagę od problemów albo zmienić pewne zwyczaje. Postanawiamy wezwać szamana. Codziennie rozmawia z ludnością. My coraz częściej siedzimy osobno i być może nie wiemy już dobrze, czym ludzie naprawdę żyją.

We zetten de problemen op een rij. Er zijn te weinig huizen. De arbeiders uit de andere stam worden door onze mensen niet aanvaard, waardoor ruzies ontstaan. Toch hebben we hen nodig om juist die ontbrekende huizen te bouwen. De sjamaan noemt nog iets: er wordt uit zijn tenten gestolen. De diefstallen zijn iets afgenomen, maar vermoedelijk doordat sommige nieuwkomers zelf paddenstoelen, ayahuasca en kruiden meebrengen en in het geheim verkopen. Volgens hem verdienen enkelen daar genoeg mee om alweer naar hun eigen gebied terug te kunnen keren.

Porządkujemy problemy. Jest za mało domów. Nasi ludzie nie akceptują pracowników z drugiego plemienia, przez co wybuchają kłótnie. A przecież potrzebujemy ich właśnie do budowy brakujących domów. Szaman wymienia coś jeszcze: z jego namiotów ktoś kradnie. Kradzieży trochę ubyło, ale przypuszczalnie dlatego, że część przybyszów sama przynosi grzyby, ayahuaskę i zioła oraz sprzedaje je po kryjomu. Według niego niektórzy zarabiają na tym wystarczająco dużo, by wrócić do siebie.

‘Dus onze godsdienstige regels worden ook niet meer gevolgd?’ vraagt de leider. De sjamaan knikt. Mensen geloven volgens hem niet meer dat verkeerd gebruik hun ziel kan laten verdwalen. Hij krijgt bovendien steeds meer mensen met psychische problemen. Niet iedereen kan een bezoek betalen en sommigen proberen zichzelf te behandelen met middelen die ze ergens hebben gekregen. Hij kan het werk nauwelijks nog aan. De leider wil verboden invoeren en vraagt of robots kunnen helpen. Zelfs één robot in de zorg zou al veel verschil maken, denken we.

„Czyli również naszych zasad religijnych nikt już nie przestrzega?” — pyta wódz. Szaman kiwa głową. Jego zdaniem ludzie nie wierzą już, że przez niewłaściwe używanie tych środków ich dusza może zbłądzić. Przychodzi też coraz więcej osób z problemami psychicznymi. Nie każdego stać na wizytę, a niektórzy próbują leczyć się sami środkami zdobytymi nie wiadomo skąd. Szaman ledwo sobie radzi. Wódz chce wprowadzić zakazy i pyta o pomoc robotów. Uznajemy, że choćby jeden robot w lecznictwie wiele by zmienił.

Misschien kunnen de robots tijdelijk minder bewaken en meer behandelen. Bij gevaar kunnen ze toch weer ingrijpen. Voor de bouw hebben we de Tapirs nog steeds nodig. Iemand stelt daarom aparte groepen voor: zij krijgen een plan en voeren het samen uit, zonder voortdurend tussen onze mensen te werken. Onze eigen arbeiders moeten dan ook echt werken in plaats van alleen de baas te spelen. Misschien zien ze later dat de bezoekers nuttig werk doen. Er is minder rechtstreeks contact, en hopelijk zijn er daardoor ook minder conflicten.

Może roboty mogłyby chwilowo mniej pilnować, a więcej leczyć. W razie niebezpieczeństwa nadal mogą przecież interweniować. Do budowy wciąż potrzebujemy Tapirów. Ktoś proponuje więc osobne grupy: dostaną plan i wspólnie go wykonają, bez ciągłego mieszania się z naszymi ludźmi. Wtedy również nasi pracownicy będą musieli naprawdę pracować zamiast tylko udawać przełożonych. Może później zauważą, że przybysze robią coś pożytecznego. Będzie mniej bezpośredniego kontaktu i, miejmy nadzieję, mniej konfliktów.

We willen de Tapirs ook aanmoedigen woningen voor zichzelf te bouwen. Hun huidige huizen kunnen dan geleidelijk terug naar onze bevolking. Meer loon beloven is moeilijk, maar misschien kunnen we hun belasting verminderen. Een robot moet alle gegevens verzamelen en de gevolgen berekenen. Dat kost tijd, maar kan fouten voorkomen. We dromen alweer over meer robots, zelfs over machines die zichzelf kunnen voortbrengen. De leider brengt ons terug naar vandaag. Eerst voeren we de haalbare ideeën uit. Daarna krijgt een robot de taak om alles te onderzoeken.

Chcemy też zachęcić Tapirów do budowania własnych mieszkań. Ich obecne domy mogłyby wtedy stopniowo wracać do naszej ludności. Trudno obiecać wyższe płace, ale może uda się zmniejszyć podatki. Robot powinien zebrać dane i obliczyć skutki. To wymaga czasu, lecz może zapobiec błędom. Już marzymy o kolejnych robotach, nawet o maszynach, które potrafiłyby się rozmnażać. Wódz sprowadza nas do teraźniejszości. Najpierw wprowadzimy wykonalne pomysły. Potem robot zajmie się analizą całości.