Po co gromadzimy rzeczy?

‘Misschien weten mensen nu al dat hun mooie auto over twintig jaar niets bijzonders meer is,’ zegt Tottim. Mensen uit de oertijd konden niet weten wat later zou bestaan. Ze liepen niet door het bos met een vinger in de lucht om internet te zoeken. ‘Ze moeten ook plezier in het leven hebben gehad,’ zegt hij. ‘Waarom zouden ze anders verder willen leven en kinderen krijgen?’ Hij vraagt waarom niemand tegenwoordig trots naast een oude afvalput op de foto gaat. Ooit was ook zoiets misschien een teken van rijkdom.

„Może ludzie już wiedzą, że ich piękny samochód za dwadzieścia lat nie będzie niczym szczególnym” — mówi Tottim. Ludzie z dawnych epok nie mogli wiedzieć, co powstanie później. Nie biegali po lesie z palcem w górze, szukając internetu. „Oni też musieli cieszyć się życiem” — mówi. „Inaczej dlaczego chcieliby dalej żyć i mieć dzieci?” Pyta, czemu dziś nikt dumnie nie fotografuje się przy dawnym szambie. Kiedyś również coś takiego mogło świadczyć o bogactwie.

We proberen in gedachten alle spullen weg te nemen. Wat blijft er dan over? Mensen die samenleven. Vriendschap, gesprekken, hulp en steun. Misschien ligt daar iets belangrijks, denken we. Tottim noemt ook verliefd worden, een partner vinden en kinderen krijgen. Hij beschrijft mannen die vrouwen willen veroveren en vrouwen die moeder willen worden. Het is zijn eenvoudige beeld van de natuur. ‘Wacht, ik hoorde laatst dat een man ook een kind kan krijgen,’ zeg ik.

Próbujemy w myślach odjąć wszystkie przedmioty. Co wtedy pozostaje? Ludzie żyjący razem. Przyjaźń, rozmowa, pomoc i wsparcie. W naszej rozmowie właśnie tam szukamy czegoś ważnego. Tottim wymienia też zakochanie, znalezienie partnera i posiadanie dzieci. Opisuje mężczyzn chcących zdobywać kobiety oraz kobiety pragnące zostać matkami. To jego uproszczony obraz natury. „Zaraz, ostatnio słyszałem, że mężczyzna też może urodzić dziecko” — mówię.

‘Dat is een bijzonder verhaal,’ antwoordt hij. ‘Vertel het niet aan de leider, anders verkoopt hij ons misschien voor een vat zout aan de buren, voor in de soep.’ We lachen en gaan verder met onze vragen. Waarom zoeken mensen relaties en waarom zorgen ze voor elkaar? Tottim denkt aan het voortbestaan van de mens. Later zijn we oud en hebben we hulp nodig. De kinderen worden volwassen en hebben daarna weer dezelfde behoeften. Ook vrienden kunnen samen met ons door het leven gaan.

„To niezwykła historia” — odpowiada. „Nie opowiadaj jej wodzowi, bo jeszcze sprzeda nas sąsiadom na zupę za beczkę soli”. Śmiejemy się i wracamy do pytań. Dlaczego ludzie szukają relacji i troszczą się o siebie? Tottim myśli o przetrwaniu gatunku. Kiedyś będziemy starzy i będziemy potrzebować pomocy. Dzieci dorosną i później same będą miały takie potrzeby. Również przyjaciele mogą przejść z nami przez życie.

‘Dan begrijp ik beter waarom mensen zoveel spullen willen,’ zeg ik. ‘Daarmee laten ze een mogelijke partner zien: bij mij ben je veilig.’ Misschien zijn de spullen niet zelf het doel. Ze beloven een makkelijker leven. De mensen hier hebben geen vliegtuig, maar ze lijken rustig. Hun wereld is goed georganiseerd en ze hoeven niet steeds bang te zijn om te overleven. Tottim waarschuwt dat we nu niet opnieuw moeten zeggen dat je dus een privévliegtuig nodig hebt om gelukkig te zijn.

„W takim razie lepiej rozumiem, dlaczego ludzie chcą tylu rzeczy” — mówię. „Pokazują nimi możliwej partnerce: ze mną będziesz bezpieczna”. Może same przedmioty nie są celem. Obiecują łatwiejsze życie. Tutejsi ludzie nie mają samolotu, a wydają się spokojni. Ich świat jest dobrze zorganizowany i nie muszą ciągle martwić się o przetrwanie. Tottim przestrzega, żebyśmy teraz znowu nie uznali, że do szczęścia jednak potrzebny jest prywatny odrzutowiec.

‘Sommige rijke mensen zeggen dat ze anderen dezelfde rijkdom wensen,’ zeg ik. ‘Dan zien die misschien dat het daar niet om gaat.’ Iemand voelt dat er iets ontbreekt en begint hard te werken om het te vinden. Langzaam vergeet hij waarom hij begon. Hij werkt steeds verder, maar het oorspronkelijke doel raakt uit beeld. Zo kan een heel leven voorbijgaan. Misschien weten de mensen in deze gemeenschap beter wanneer ze moeten stoppen. Wij zijn daar niet altijd goed in geweest.

„Niektórzy bogaci ludzie mówią, że życzą innym takiego samego bogactwa” — mówię. „Wtedy może zobaczą, że nie o to chodzi”. Ktoś czuje brak i zaczyna ciężko pracować, żeby go zapełnić. Powoli zapomina, dlaczego zaczął. Pracuje coraz więcej, a pierwotny cel znika mu z oczu. Tak może minąć całe życie. Może ludzie z tej społeczności lepiej wiedzą, kiedy się zatrzymać. My nie zawsze to potrafiliśmy.