Głosy, emocje i ocean

Rep zegt dat hij er niets meer van begrijpt. ‘Dan ben je al wijzer dan veel mensen bij ons,’ antwoord ik. ‘Zij dachten juist dat ze alles begrepen. En dat was een deel van het probleem.’ Rep wil weten wat dit met onze ramp te maken heeft. Ik probeer het belangrijkste uit te leggen. Mensen konden bij ons kiezen wie het land bestuurde. Maar hoe kies je de juiste persoon als je zelf weinig van die moeilijke onderwerpen weet?

Rep mówi, że już nic z tego nie rozumie. „To jesteś mądrzejszy od wielu ludzi u nas” — odpowiadam. „Oni właśnie myśleli, że rozumieją wszystko. I to stanowiło część problemu”. Rep chce wiedzieć, co to ma wspólnego z naszą katastrofą. Próbuję wyjaśnić najważniejszą rzecz. Ludzie u nas mogli wybierać osoby rządzące krajem. Ale jak wybrać właściwą osobę, jeśli sam niewiele wiesz o tych trudnych sprawach?

‘Je kiest vaak iemand die je aardig vindt,’ zeg ik. ‘Dan spelen je emoties een grote rol. Wie macht wil, zoekt eerst een groep mensen die hem vertrouwt. Hij probeert hun stemmen te krijgen. Daarna kan hij zijn eigen plannen uitvoeren.’ ‘Tot de mensen merken dat er iets niet klopt,’ zegt Rep. ‘Ja, maar er zijn ook andere leiders. Ze praten allemaal door elkaar. Er ontstaat zo veel informatie en ruzie dat niemand nog weet wat belangrijk is.’

„Często wybierasz kogoś, kogo lubisz” — mówię. „Wtedy dużą rolę odgrywają emocje. Kto chce władzy, najpierw szuka grupy ludzi, którzy mu zaufają. Próbuje zdobyć ich głosy. Potem może realizować własne plany”. „Dopóki ludzie nie zauważą, że coś się nie zgadza” — mówi Rep. „Tak, ale są też inni przywódcy. Wszyscy mówią jednocześnie. Powstaje tyle informacji i kłótni, że nikt już nie wie, co jest ważne”.

Volgens mij houden zulke leiders de mensen bezig met dingen die sterke emoties oproepen. ‘Worden de mensen dan niet boos?’ vraagt Rep. ‘Zeker. Alleen worden ze vooral boos op elkaar. De schuld ligt dan bij de buurman die anders heeft gestemd.’ Rep noemt het bijna een perfect systeem. Maar voor mij begint juist daar het verhaal van onze ramp. Wanneer iedereen tegen iedereen praat, is samen handelen moeilijk.

Moim zdaniem tacy przywódcy zajmują ludzi sprawami budzącymi silne emocje. „Czy ludzie się wtedy nie złoszczą?” — pyta Rep. „Oczywiście. Tylko przede wszystkim złoszczą się na siebie nawzajem. Winny staje się wtedy sąsiad, który głosował inaczej”. Rep nazywa to niemal idealnym systemem. Dla mnie właśnie tutaj zaczyna się opowieść o naszej katastrofie. Kiedy wszyscy występują przeciw sobie, trudno działać wspólnie.

Ik vertel dat mensen waarschuwingen over gevaar kregen. Toch wilden velen hun gedrag niet veranderen. Ze zagen de waarschuwingen als een aanval op hun vrijheid, of ze geloofden dat het gevaar verzonnen was. ‘We bleven meer gebruiken en meer vervuilen. Het klimaat werd warmer, het ijs smolt en het water steeg. En nu zitten we hier, na een lange reis over de oceaan.’ Zo leg ik aan Rep uit hoe onze wereld verdween.

Opowiadam, że ludzie otrzymywali ostrzeżenia o zagrożeniu. Mimo to wielu nie chciało zmienić zachowania. Uważali ostrzeżenia za atak na swoją wolność albo wierzyli, że zagrożenie zostało wymyślone. „Dalej zużywaliśmy coraz więcej i coraz bardziej zanieczyszczaliśmy środowisko. Klimat się ocieplał, lód topniał, a woda podnosiła. I teraz jesteśmy tutaj, po długiej podróży przez ocean”. Tak wyjaśniam Repowi, jak zniknął nasz świat.

Rep denkt even na. ‘Dan moet een leider dus liegen om leider te blijven? Als hij eerlijk zegt wat mensen moeten doen, verliest hij hun steun. Een tegenstander belooft meer vrijheid en wint.’ Het klinkt als een kring zonder einde. We willen vrij zijn, maar we leven samen en hebben invloed op elkaar. ‘Misschien werkte het anders als iedereen evenveel begreep en geen emoties had,’ zeg ik. ‘Maar mensen zijn geen robots.’

Rep chwilę się zastanawia. „Czyli przywódca musi kłamać, żeby nim pozostać? Jeśli uczciwie powie, co ludzie powinni robić, straci ich poparcie. Przeciwnik obieca więcej wolności i wygra”. Brzmi to jak krąg bez końca. Chcemy być wolni, ale żyjemy razem i wpływamy na siebie. „Może działałoby to inaczej, gdyby wszyscy rozumieli tyle samo i nie mieli emocji” — mówię. „Ale ludzie nie są robotami”.

Bij dat woord kijkt Rep meteen op. ‘Robots! Daar wil ik meer over horen.’ Ik vertel dat we ze hebben gemaakt om ons leven makkelijker te maken. Ze doen bijna alles voor ons. Vroeger moesten we zelf leren hoe de wereld werkte. Nu laten we veel aan hen over. We hebben hard gewerkt om ze te bouwen, en nu kunnen we rusten. Wat heb ik veel gepraat!

Na to słowo Rep od razu podnosi wzrok. „Roboty! O tym chcę usłyszeć więcej”. Opowiadam, że stworzyliśmy je, żeby ułatwiały nam życie. Robią za nas prawie wszystko. Dawniej sami musieliśmy się uczyć, jak działa świat. Teraz wiele zostawiamy im. Ciężko pracowaliśmy, żeby je zbudować, a teraz możemy odpocząć. Ależ się nagadałem!