Czas przeszły złożony: perfectum

Jak tworzyć perfectum?

Odmienione hebben lub zijn + imiesłów przeszły. W prostym zdaniu głównym imiesłów zwykle trafia na koniec. Perfectum często służy do przekazania, że coś się wydarzyło albo zostało zrobione; nie trzeba dopisywać związku z teraźniejszością do każdego przykładu.

Hebben czy zijn?

Większość czasowników łączy się z hebben. Część, w tym gaan, komen, blijven, worden, zijn, tworzy perfectum z zijn. Zmiana stanu często wskazuje na zijn: Ik ben ziek geworden — „Zachorowałem/zachorowałam”.

Ruch nie oznacza automatycznie zijn. Przy czasownikach takich jak lopen, fietsen, rijden, zwemmen wybór zależy od sensu: sama aktywność zwykle łączy się z hebben, a przemieszczenie do celu z zijn.

Jak tworzyć imiesłów?

W prostych czasownikach regularnych najczęściej dodajemy ge- oraz końcówkę -t lub -d: werken → gewerkt, spelen → gespeeld. O końcówce decyduje ta sama zasada spółgłosek co w imperfectum. Nie dodajemy drugiego t ani d, gdy temat już kończy się tą literą: wachten → gewacht.

Wiele czasowników z nieakcentowanym przedrostkiem, m.in. be-, ge-, her-, ont-, ver-, nie dostaje ge-: betalen → betaald, vertellen → verteld. W czasownikach rozdzielnie złożonych ge trafia między człony: opstaan → opgestaan. Form nieregularnych uczymy się z tabeli: gaan → gegaan, zien → gezien.

Perfectum a imperfectum

Oba czasy opisują przeszłość. Perfectum często podaje wykonane czynności i ich wyniki; imperfectum buduje opowiadanie, tło i opis dawnych zwyczajów. Nie przenoś mechanicznie zasad angielskiego present perfect ani polskiego podziału „zrobiłem/robiłem”.