Polski
Nederlands
EnglishKiedy używamy imperfectum?
Czas przeszły prosty, czyli onvoltooid verleden tijd, często występuje w opowiadaniach o przeszłości, opisach sytuacji i dawnych zwyczajów. Nie oznacza automatycznie, że czynność była niedokończona. Nie jest dokładnym odpowiednikiem polskiego aspektu niedokonanego.
| Po holendersku | Po polsku |
|---|---|
| Toen ik jong was, speelde ik elke dag buiten. | Kiedy byłem młody / byłam młoda, codziennie bawiłem się / bawiłam się na dworze. |
Czasowniki regularne: -te/-ten albo -de/-den
Do tematu dodajemy -te lub -de w liczbie pojedynczej oraz -ten lub -den w liczbie mnogiej.
| Bezokolicznik | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| werken | ik werkte | wij werkten |
| spelen | ik speelde | wij speelden |
| fietsen | ik fietste | wij fietsten |
| leven | ik leefde | wij leefden |
| reizen | ik reisde | wij reisden |
Pomoc pamięciowa ’t kofschip
Dla czasowników regularnych sprawdzamy końcową spółgłoskę bezokolicznika po odjęciu -en. Po t, k, f, s, ch, p wybieramy -te/-ten; w pozostałych typowych przypadkach -de/-den. Samogłoski o i i nie należą do tej reguły. W rozszerzonej wersji uwzględnia się też x.
Uwaga na v i z: leven → lev- → leefde, reizen → reiz- → reisde. Nie opieraj decyzji wyłącznie na zapisanej formie ik leef / ik reis.
Formy do zapamiętania
Kolumny „pojedyncza” i „mnoga” dotyczą imperfectum. Ostatnią formę, imiesłów, wykorzystasz w następnej lekcji o perfectum. Nie wszystkie czasowniki w tabeli są nieregularne w każdym czasie: na przykład lachen ma regularne lachte, ale imiesłów gelachen.
| Bezokolicznik | Pojedyncza | Mnoga | Imiesłów | Znaczenie |
|---|---|---|---|---|
| zijn | was | waren | geweest | być |
| hebben | had | hadden | gehad | mieć |
| gaan | ging | gingen | gegaan | iść, jechać |
| komen | kwam | kwamen | gekomen | przychodzić, przyjeżdżać |
| doen | deed | deden | gedaan | robić |
| zien | zag | zagen | gezien | widzieć |
| staan | stond | stonden | gestaan | stać |
| zitten | zat | zaten | gezeten | siedzieć |
| eten | at | aten | gegeten | jeść |
| geven | gaf | gaven | gegeven | dawać |
| nemen | nam | namen | genomen | brać |
| vinden | vond | vonden | gevonden | znajdować, uważać |
| kijken | keek | keken | gekeken | patrzeć, oglądać |
| schrijven | schreef | schreven | geschreven | pisać |
| slapen | sliep | sliepen | geslapen | spać |
| rijden | reed | reden | gereden | jechać, prowadzić pojazd |
| lezen | las | lazen | gelezen | czytać |
| blijven | bleef | bleven | gebleven | zostawać |
| drinken | dronk | dronken | gedronken | pić |
| zwemmen | zwom | zwommen | gezwommen | pływać |
| lopen | liep | liepen | gelopen | iść, chodzić |
| helpen | hielp | hielpen | geholpen | pomagać |
| spreken | sprak | spraken | gesproken | mówić |
| dragen | droeg | droegen | gedragen | nosić |
| denken | dacht | dachten | gedacht | myśleć |
| verkopen | verkocht | verkochten | verkocht | sprzedawać |
| winnen | won | wonnen | gewonnen | wygrywać |
| beginnen | begon | begonnen | begonnen | zaczynać |
| houden | hield | hielden | gehouden | trzymać |
| liggen | lag | lagen | gelegen | leżeć |
| lachen | lachte | lachten | gelachen | śmiać się |
| laten | liet | lieten | gelaten | pozwalać, zostawiać |
| roepen | riep | riepen | geroepen | wołać |
| kopen | kocht | kochten | gekocht | kupować |
| worden | werd | werden | geworden | stawać się |
| trekken | trok | trokken | getrokken | ciągnąć |
| bieden | bood | boden | geboden | oferować |
| vechten | vocht | vochten | gevochten | walczyć |
| vangen | ving | vingen | gevangen | łapać |
| schieten | schoot | schoten | geschoten | strzelać |
| kiezen | koos | kozen | gekozen | wybierać |
| lijken | leek | leken | geleken | wydawać się, przypominać |
| breken | brak | braken | gebroken | łamać, pękać |
| vallen | viel | vielen | gevallen | upadać |
| bakken | bakte | bakten | gebakken | piec |
| bewegen | bewoog | bewogen | bewogen | poruszać |
| sluiten | sloot | sloten | gesloten | zamykać |
| zenden | zond | zonden | gezonden | wysyłać |
Dialog: wczoraj w pracy
A: Waar werkte je gisteren?
Gdzie wczoraj pracowałeś/pracowałaś?
B: Ik werkte in een winkel.
Pracowałem/pracowałam w sklepie.
A: Was het druk?
Czy był duży ruch?
B: Ja, maar mijn collega hielp me.
Tak, ale mój kolega / moja koleżanka mi pomógł/pomogła.
A: Hoe laat ging je naar huis?
O której poszedłeś/poszłaś do domu?
B: Om zes uur. Daarna was ik moe.
O szóstej. Potem byłem zmęczony / byłam zmęczona.
Nowe słowa w dialogu
| Po holendersku | Po polsku |
|---|---|
| gisteren | wczoraj |
| druk | ruchliwy, intensywny; tu: dużo pracy |
| de collega | kolega lub koleżanka z pracy |
| daarna | potem |
| moe | zmęczony |