Nederlands
English
PolskiTrzy proste pojęcia
- Czasownik mówi o czynności lub stanie: pracować, spać, być.
- Rzeczownik nazywa osobę, rzecz lub pojęcie: człowiek, dom, szczęście.
- Przymiotnik opisuje cechę: duży, zielony, szczęśliwy.
Podstawowy wzór odmiany
Większość bezokoliczników kończy się na -en. Najpierw utwórz rdzeń, a potem dobierz formę do osoby. Przy tworzeniu rdzenia mogą być potrzebne zmiany pisowni — samo mechaniczne odcięcie -en nie zawsze wystarcza.
| Osoba | Zasada | Werken — pracować |
|---|---|---|
| ik | rdzeń | ik werk |
| jij / je | rdzeń + t | jij werkt |
| u | zwykle rdzeń + t | u werkt |
| hij / zij / het | rdzeń + t | hij werkt |
| wij / jullie / zij | bezokolicznik | wij werken / jullie werken / zij werken |
Jak zapisać rdzeń?
| Zmiana | Przykłady | Dlaczego? |
|---|---|---|
| Usuń -en | werken → werk; dansen → dans | Samogłoska nie wymaga zmiany. |
| Zachowaj długą samogłoskę | lopen → loop; maken → maak; spelen → speel; sturen → stuur | Długie a/e/o/u zapisane jedną literą w sylabie otwartej zwykle wymagają dwóch liter w sylabie zamkniętej. |
| Usuń podwojoną spółgłoskę na końcu | pakken → pak; zetten → zet | Nie zostawiamy podwójnej końcowej spółgłoski w rdzeniu. |
| Zmień końcowe v na f, z na s | schrijven → schrijf; reizen → reis; leven → leef | To reguła pisowni rdzenia. W liczbie mnogiej wraca bezokolicznik: schrijven, reizen, leven. |
| Nie dodawaj drugiego t | zetten → ik zet → jij zet | Jeśli rdzeń kończy się już na t, w tej formie zapisujemy jedno t. |
To długość i brzmienie samogłoski decydują o zmianie, a nie sam fakt, że widzisz jedną spółgłoskę. Na przykład komen → kom nie daje koom. Nie podwajaj ij ani ie.
Przykłady do utrwalenia
W kolumnie „jij / u / hij” ta sama forma dotyczy także zij („ona”) i het. W liczbie mnogiej użyj wij, jullie lub zij i formy z ostatniej kolumny.
| Bezokolicznik / znaczenie | ik | jij / u / hij | wij / jullie / zij |
|---|---|---|---|
| werken — pracować | werk | werkt | werken |
| luisteren — słuchać | luister | luistert | luisteren |
| sturen — wysyłać / kierować | stuur | stuurt | sturen |
| dansen — tańczyć | dans | danst | dansen |
| kijken — patrzeć / oglądać | kijk | kijkt | kijken |
| lopen — chodzić | loop | loopt | lopen |
| maken — robić | maak | maakt | maken |
| slapen — spać | slaap | slaapt | slapen |
| spelen — grać / bawić się | speel | speelt | spelen |
| koken — gotować | kook | kookt | koken |
| schrijven — pisać | schrijf | schrijft | schrijven |
| reizen — podróżować | reis | reist | reizen |
| leven — żyć | leef | leeft | leven |
| vriezen — być mroźno (o pogodzie) | vries | vriest | vriezen |
| verliezen — tracić / przegrywać | verlies | verliest | verliezen |
| bevriezen — zamarzać / zamrażać | bevries | bevriest | bevriezen |
Przy pogodzie naturalne zdanie to Het vriest. — „Jest mróz”. Het water bevriest. znaczy „Woda zamarza”. Jeśli człowiek mówi, że jest mu zimno, częściej usłyszysz Ik heb het koud.. Część czasowników w tabeli jest nieregularna w czasie przeszłym, mimo że w teraźniejszym stosujemy pokazany wzór.
Krótki dialog
A: Ik werk hier. En jij?
Pracuję tutaj. A ty?
B: Ik werk hier ook.
Ja też tu pracuję.
A: Wij maken een tafel.
Robimy stół.
B: Ja, en Jan schrijft.
Tak, a Jan pisze.
Nowe słowa i zwroty z dialogu
- hier — tutaj
- ook — też
- een tafel — stół
Sprawdź się
Odmień maken, schrijven, zetten dla ik i jij.
Pokaż odpowiedź
- ik maak — jij maakt — robię — robisz
- ik schrijf — jij schrijft — piszę — piszesz
- ik zet — jij zet — stawiam — stawiasz